Στις Μονές και τα καλντερίμια του Άνω Μεραμπέλλου

Πεζοπορία- Διαμαρτυρία για την εγκατάσταση ΒΑΠΕ στην περιοχή

Την Κυριακή 11 Οκτωβρίου ο Ορειβατικός Σύλλογος Αγίου Νικολάου ανταποκρίθηκε στο κάλεσμα του Ε.Ο.Σ. Λασιθίου να συν-περπατήσουμε στα όμορφα καλντερίμια του κάμπου της Φουρνής στο Άνω Μεραμπέλλο, χώρο που αποπνέει θρησκευτική ευλάβεια λόγω των πολλών εντυπωσιακών παλιών μοναστηριών της περιοχής και στον οποίο υπάρχει σχεδιασμός να αναπτυχθούν γιγάντιες ανεμογεννήτριες!

Στη Μονή Αρετίου, τερματισμό της πεζοπορίας, οι σημερινοί πεζοπόροι με τις σημαίες των δύο συλλόγων

Η πεζοπορία μας ξεκίνησε λίγο πιο έξω απ’ το Καστέλλι Φουρνής, όπου μαζεύτηκαν καμιά τριανταριά νοματαίοι, μέλη και φίλοι των δυο συλλόγων κι αφού πρώτα μεταφέραμε αυτοκίνητα στην άλλη άκρη της διαδρομής, που δεν ήταν κυκλική, αρχίσαμε οργανωμένα την πεζοπορία.

Ο εύφορος κάμπος της Φουρνής

Ωραία καλλιτεχνική φωτογραφία του Γιάννη με παλιό ανεμόμυλο στο σημείο έναρξης κοντά στο Καστέλλι 

Φωτογραφία της Μόνικας απ' το ίδιο σημείο. 

Το «Άγιο Όρος» της Κρήτης

Περπατώντας στον εύφορο κάμπο της Φουρνής, περιοχής με μεγάλη ακμή στα τέλη της Ενετοκρατίας, καθώς τότε αποτελούσε διοικητικό και οικονομικό κέντρο,  περνάμε με τη σειρά από τους παρακάτω θρησκευτικούς χώρους, για τους οποίους η περιοχή ονομάζεται και «Άγιο Όρος της Κρήτης»:

Πρώτα-πρώτα από τη Μονή Μεταμορφώσεως του Σωτήρος στην Κέραμο της Φουρνής, χτισμένη σε ειδυλλιακό περιβάλλον ανάμεσα σε πεύκα και κυπαρίσσια, με περίφραξη, για να προστατεύεται από τα ζώα. Η εκκλησία χρονολογείται από το 1.644 μ.Χ. και φέρει παλιό οχυρωματικό τείχος τριγύρω. Στη συνέχεια επισκεπτόμαστε την Ιερά Μονή Παναγίας της Κεραπολίτισσας, όπου εκτός της εκκλησίας διασώζονται κι άλλοι βοηθητικοί χώροι, αλλά και το -αναστηλωμένο σήμερα- Δημοτικό Σχολείο που χρονολογείται απ’ τα τέλη της Τουρκοκρατίας και θεωρείται ένα από τα παλιότερα στην Κρήτη. Μετά θα κατευθυνθούμε προς τον σχεδόν εγκαταλελειμμένο οικισμό Συμέρσο  με σκοπό να επισκεφτούμε τον ιερό ναό του Αγίου Αντωνίου κοντά σε αυτόν (παλιότερα αντρική Μονή) και το ξωκλήσι της Αγίας Βαρβάρας (παλιότερα γυναικεία Μονή) και τα δύο του 16^ου αιώνα. 

Στη συνέχεια περνάμε από το χωριό Καρύδι Νεάπολης, το οποίο λόγω της ημέρας έχει κάποια κινητικότητα. Χαιρετάμε τις οικογενειακές παρέες που περιμένουν να μαζευτούν γύρω απ’ το κυριακάτικο φαγητό και συνεχίζουμε για τις πιο γνωστές Μονές της περιοχής. Πρώτα απ’ όλα αυτήν του Τιμίου Σταυρού Καρδαμούτσας (μοναστηριακό συγκρότημα με διάφορες οικοδομικές φάσεις από τον 15^ο ως τον 18^ο αιώνα), το οποίο δυστυχώς βρήκαμε κλειστό, ωστόσο το έχουμε επισκεφθεί πολλές φορές στο παρελθόν κατόπιν συνεννόησης με τον ιερέα. Και τέλος θα τερματίσουμε στην Ιερά Μονή Αρετίου, που έχει αναστηλωθεί και σήμερα λειτουργεί κανονικά, ενώ ο περιφραγμένος χώρος της είναι πολύ προσεγμένος, νοικοκυρεμένος και τακτικός. Εδώ έχουμε αφήσει και τα αυτοκίνητά μας κι έτσι μετά την φωτογράφισή μας θα αποχωρήσουμε άλλοι για τις εργασίες τους κι άλλοι για μια μπυρίτσα ως είθισται!

Μονή Κεράμου, αφιερωμένη στη Μεταμόρφωση του Τιμίου Σταυρού. 

Η Μονή Μεταμορφώσεως του Σωτήρος στον Κέραμο Φουρνής είναι κτισμένη μέσα σε ένα όμορφο αλσύλλιο από κυπαρίσσια και πεύκα σε μια κατά τα άλλα ξηρή περιοχή. Σήμερα το μοναστήρι δεν κατοικείται και το μεγαλύτερο μέρος των κτισμάτων του έχουν ερημώσει. Το μοναστήρι ήταν μεγάλο και τα κτίρια του ήταν διώροφα και ψηλοτάβανα, ενώ περιτριγυριζόταν από οχυρωματικό τείχος.

Η ναός του Αφέντη Χριστού σώζεται σε καλή κατάσταση και εορτάζει στις 6 Αυγούστου. Στην είσοδο του υπάρχει επιγραφή με τη χρονολογία 1644, ενώ αξιόλογο είναι το ξυλόγλυπτο τέμπλο του 17ου αιώνα. Στο τέμπλο απεικονίζονται ο Αδάμ και η Εύα δίπλα στο δέντρο της γνώσης και κατά τη στιγμή που διώκονται από τον Παράδεισο. (πληροφορίες Cretan beaches)

H ανδρική μονή της Παναγίας Κεραπολίτισσας ή Καρδιώτισσας, βρίσκεται περίπου 7χλμ βόρεια της Νεάπολης και σήμερα λειτουργεί μόνο ο ναός της. Μέσα σε περιμετρικό τείχος, βρίσκονται τα ερείπια Ενετικών κελιών, δεξαμενών αλλά και του αναστηλωμένου δημοτικού σχολείου, το οποίο έγινε διάσημο το τέλος της Τουρκοκρατίας και θεωρείται από τα παλιότερα σχολεία της Κρήτης. 

Ανασύνταξη της ομάδας στο προαύλιο της Ιεράς Μονής Κεραπολίτισσας

Το εγκαταλειμένο σήμερα μοναστήρι της Αγίας Βαρβάρας. Πρόκειται για γυναικείο μοναστηριακό συγκρότημα του 16ου αιώνα, από το οποίο διατηρείται ο μονόχωρος καμαροσκέπαστος ναός και ελάχιστα κτίρια περιμετρικά. (πληροφορίες Cretan beaches) 

Στον προαύλιο χώρο της Αγίας Βαρβάρας

Προς Ιερά Μονή Αγίου Αντωνίου στο Συμέρσο

Ο ναός του Αγίου Αντωνίου είναι μονόχωρος καμαροσκέπαστος και έχει νότια είσοδο με απλό ημικυκλικό ανακουφιστικό τόξο. Στη δυτική πλευρά του έχει προστεθεί χαμηλότερος νάρθηκας, ο οποίος επικοινωνεί με τον κυρίως ναό μέσω τοξωτού ανοίγματος. Γύρω από το καθολικό και προς όλες τις κατευθύνσεις αναπτύσσεται το εγκαταλελειμμένο σήμερα, μοναστηριακό συγκρότημα.(πληροφορίες Cretan beaches)

Καρύδι, παραδοσιακός οικισμός  με υψόμετρο 880 μέτρα με 88 κατοίκους, 12 χλμ από Νεάπολη

Πλησιάζοντας στη Μονή Αρετίου

Μονή Αρετίου, η πιο εντυπωσιακή απ' όλες, εν ενεργεία κι εξαιρετικά φροντισμένη, εξάλλου φτάνει δρόμος ως εδώ. Φρουριακού τύπου όπως και οι προηγούμενες

Ο κάμπος της Φουρνής

Πέρα από τα θρησκευτικά μνημεία, η περιοχή του κάμπου της Φουρνής είναι ένας χώρος εξαιρετικός για περπάτημα, καθώς δεν έχει μεγάλες υψομετρικές, διαθέτει ως επί το πλείστον καλοδιατηρημένα καλντερίμια και οι διαδρομές είναι σηματοδοτημένες ευκρινώς από τη Δ.Α.Ε.Α.Ν. και τον Γιώργο Ανδρουλάκη –ο οποίος μας έκανε σήμερα την τιμή να περπατήσει μαζί μας. Εκτός απ’ τα μνημειακά καλντερίμια, άλλο χαρακτηριστικό του Άνω Μεραμπέλλου είναι οι μεγάλες δεξαμενές είτε κυκλικές είτε ορθογώνιες: σε μια περιοχή κυρίως ξερική η συλλογή νερού της βροχής αποτελούσε ανάγκη επιβίωσης! 

Όλος σχεδόν ο κάμπος είναι φυτεμένος με ελιές, φορτωμένες φέτος, ενώ κι ο κτηνοτροφικός παράγοντας δίνει δυναμικό παρόν και δεν ήταν λίγες οι βουκολικές σκηνές που απολαύσαμε σήμερα. Προς μεγάλη μας έκπληξη, εξαιτίας των τελευταίων βροχοπτώσεων, είχαν ξεμυτίσει και τα πρώτα βρώσιμα χόρτα, καθώς και κάποια μανιταράκια, ενώ και οι χοχλιοί στους θάμνους κάνανε αισθητή την παρουσία τους. Από λουλουδάκια τώρα πλήθος οι ασκελετούρες (φυτό, που η παράδοση θέλει να είναι δείκτης του επερχόμενου χειμώνα), αλλά και τα μικροσκοπικά μοβ prospero autumnale, που όπως δηλώνει το όνομά τους είναι άνθη της εποχής. Τα ξερόχορτα και οι αγκάθες στραφτάλιζαν στο δυνατό φως του ήλιου –ήταν πολύ ζεστή μέρα σήμερα, καθώς επικρατούσε πλήρης άπνοια!

Πολύ καλή σηματοδότηση των μονοπατιών του κάμπου από ΔΑΕΑΝ και Γιώργο Ανδρουλάκη

Έντονο το κτηνοτροφικό στοιχείο σήμερα στο Άνω Μεραμπέλλο. Πολλά τα μαντριά, πολλές κι οι μητέρες με τα μικρά τους!

Με τις συνήθεις ..εικόνες!

Το Άνω Μεραμπέλλο είναι γνωστό για τα όμορφα -μερικές φορές με υπερυψωμένα τοιχία- καλντερίμια του

Και τις μνημειακού χαρακτήρα στέρνες του

Με τις βροχές βγήκαν τα πρώτα μανιτάρια, αλλά και φρέσκο χορτάρι και οι χοχλιοί και οι ασκελετούρες και γενικά η φύση άρχισε να "γλυκαίνει"

Οι ανεμογεννήτριες

Σε αυτόν τον ιστορικό τόπο με τον έντονο θρησκευτικό χαρακτήρα σχεδιάζεται η τοποθέτηση μεγάλων ανεμογεννητριών με το νέο χωροταξικό. Όχι βέβαια στον κάμπο, που όσες φορές έχουμε περάσει, επικρατεί άπνοια, αλλά στους γειτονικούς λόφους που έχοντας μέτωπο στη θάλασσα είναι εκτεθειμένες στον βοριά – υπάρχουν εξάλλου και αρκετά ερείπια παλιών ανεμόμυλων σε αυτούς. Καλό θα ήταν η τοπική κοινωνία να αντιδράσει, έτσι ώστε να διασωθεί και κάτι από την παράδοση και την ιστορία του τόπου μας. Μην τα ισοπεδώσουμε όλα για την βολή μας και τις ανάγκες μας, βρε παιδιά!

Απολογισμός

Όσον αφορά την πεζοπορία μας κάναμε χαλαρά γύρω στα 11 χλμ με 400 υψομετρική κι ευχαριστούμε θερμά τον αρχηγό μας, Αντιπρόεδρο του Ε.Ο.Σ. Λασιθίου και της Ε.Ο.Ο.Α., Γιάννη Σπυριδάκη. Καλές και ασφαλείς πεζοπορίες και για τους δυο Συλλόγους!!!

Η Χαρά Κουκουράκη με το φανελάκι του Ορειβατικού Συλλόγου Αγίου Νικολάου κι ο Κωστής Βλαστός, Πρόεδρος του Ε.Ο.Σ. Λασιθίου με το αντίστοιχο φανελάκι σε μια συμβολική φωτογραφία, ότι οι δύο σχεδόν συμπολίτες σύλλογοι της περιοχής μας δεν χρειάζεται να είναι σε ανταγωνισμό, αλλά ευελπιστούμε σε μια αγαστή συνεργασία στο μέλλον!

ΑΡΧΗΓΟΣ: Γιάννης Σπυριδάκης (Ε.Ο.Σ. Λασιθίου)

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ:  Γιάννης Πάγκαλος, Μαρία Μετζογιαννάκη, Μόνικα Ότεν

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ - ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ:  

Μαρία Μετζογιαννάκη

ΒΙΝΤΕΟ: Γιάννης Πάγκαλος

ΧΑΡΤΗΣ: Γιάννης Πάγκαλος

Powered by Wikiloc

ΑΝΩ ΜΕΡΑΜΠΕΛΛΟ (Άνω Λούμας, Μονή Καρδαμούτσας, Μονή Αρετίου, Σκινιάς)

Τι όμορφη ανοιξιάτικη μέρα ήταν αυτή που μας έτυχε την Κυριακή 9 Μαρτίου 2025 και τι φοβερή πεζοπορία φυσιολατρικού και θρησκευτικού ενδιαφέροντος στο πετρώδες, ανεμοδαρμένο, αλλά συνάμα  γοητευτικό Άνω Μεραμπέλλο, που σίγουρα άφησε ευχαριστημένους τους τριάντα περίπου πεζοπόρους που ακολούθησαν τον Ορειβατικό Σύλλογο Αγίου Νικολάου.

Ομαδική μας στη Μονή Αρετίου

Στον «πετρόκτιστο» Άνω Μεραμπέλλο

Η πεζοπορία μας ξεκινά από τον Πάνω Λούμα (υψόμετρο 362μ.), οικισμό, που ανήκει στην κοινότητα του Βρουχά, μετά από μια καταπληκτική διαδρομή με τα αυτοκίνητα με θέα στον κόλπο της Ελούντας και τη Σπιναλόγκα.

Το πρώτο που μας κερδίζει στο άνυδρο, ανεμοδαρμένο τοπίο είναι η θέα στις βόρειες ακτές του Μεραμπέλλου, ασυνήθιστα ήρεμες σήμερα, το δεύτερο οι εντυπωσιακοί ανεμόμυλοι του χωριού (θα συναντήσουμε στη συνέχεια πολλούς)! Παίρνουμε κατεύθυνση ΝΔ και θαυμάζουμε τις πέτρινες ψηλές ξερολιθιές (χαρακτηριστικό της ευρύτερης περιοχής) που συγκρατούν τη γη ως αναβαθμίδες, οριοθετούν και προστατεύουν περιουσίες σαν ψηλοί φράκτες, συνοδεύουν τα εξαιρετικής τέχνης δαιδαλώδη καλντερίμια (περπατάμε εξάλλου στον παλιό οδικό άξονα που συνέδεε την περιοχή με τη Νεάπολη και τα δυτικά).

Στην διαδρομή με τ' αυτοκίνητο φανταστική θέα, ίσως η ομορφότερη του νομού μας: κόλπος Ελούντας και Σπαναλόγκα

ίσια κάτω οι βόρειες ανεμοδαρμένες ακτές του νομού. Κάτω μύλοι στον Άνω Λούμα

Στα δαιδαλώδη πετρόκτιστα καλντερίμια του Άνω Μεραμπέλλου

Στο Άγιο Όρος της Κρήτης

Πριν φτάσουμε στο παλιό μοναστήρι της Καρδαμούτσας (540μ.) συναντάμε μια μεγάλη ορθογώνια δεξαμενή (κι απ’ αυτές θα συναντήσουμε πολλές σήμερα ενίοτε κάποιες και στεγασμένες). Είναι άνυδρος αυτός ο τόπος και η συγκέντρωση νερού έχει μεγάλη σημασία για την επιβίωση ανθρώπων και ζώων. Στο μοναστήρι, το οποίο έχει αναπαλαιωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια –ο Λεωνίδας μας λέει ότι την πρώτη φορά που το επισκέφτηκε πριν χρόνια ήταν σχεδόν θαμμένο στην κοπριά-, μας υποδέχεται ο ιερέας από τις γειτονικές Δωριές και  Καρύδι, Απόστολος Συμινελάκης και η κυρία Μαρία, που συνέβαλε στην ανακαίνιση της Μονής. Μας ανοίγουν, μας ξεναγούν, μας φιλεύουν, μας διηγούνται με περηφάνια την ιστορία του ιερού αυτού χώρου και τους ευχαριστούμε πολύ-πολύ για τη φιλοξενία τους. Πρόκειται για αντρικό μοναστήρι του Τιμίου Σταυρού, πολύ πλούσιου κάποτε, ώστε να φημολογείται ότι οφείλει την ονομασία του στο γεγονός ότι όποιος ζούσε εδώ «καρδάμωνε»! Είναι κτιριακό συγκρότημα σε φρουριακή μορφή κτισμένο σε φάσεις κατά τον 15^ο – 18^ο αι. Στον φροντισμένο περίβολο του σώζονται δύο υπόγειες δεξαμενές (σαρνίτσια), τάφοι μοναχών, παλιά σήμαντρα και βέβαια ο κεντρικός ναός. Εσωτερικά παρεκκλήσια, μεγάλη τραπεζαρία, κοιτώνες, μαγειρεία. Τριγύρω χώροι εργασίας, στάβλοι , ελαιοτριβείο, τυροκομείο….

Η ομάδα στην μεγάλη δεξαμενή πριν την Καρδαμούτσα. Στο άνυδρο Άνω Μεραμπέλλο η συλλογή νερού ήταν ύψιστης σημασίας

Μονή Καρδαμούτσας (15ος-18ος αι.). Η κεντρική εκκλησία του Τιμίου Σταυρού στο προαύλιο του οχυρωμένου μοναστηριού. Κάτω λεπτομέρειες από τον εσωτερικό κι εξωτερικό χώρο της Μονής

Η τραπεζαρία

Το τεράστιο κλειδί της εξώπορτας

Εγκαταλείπουμε εντυπωσιασμένοι το παλιό μοναστήρι οδεύοντας προς το επόμενο, αυτό της Μονής Αρετίου. Οι δύο μονές κατά τα λεγόμενα της κυρίας Μαρίας είχαν κάποτε μεγάλο ανταγωνισμό! Η Μονή Αρετίου σαφώς μεγαλύτερη εντυπωσιάζει όπως τη βλέπουμε απ’ το παλιό καλντερίμι απέναντι. Εδώ υπάρχει αρκετός κόσμος μιας και τελέστηκε θεία λειτουργία το πρωί κι αρκετοί πιστοί δεν έχουν ακόμα εγκαταλείψει τον χώρο ανάμεσα τους και πολλοί Αγιονικολιώτες, που σπεύδουν να μας χαιρετήσουν. Η Μονή είναι ιδιαίτερα φροντισμένη, με καταπράσινο κήπο με λουλούδια κι εσπεριδοειδή, μια καταπράσινη όαση  στο άνυδρο τοπίο. Εκτός από τον κεντρικό ναό της Αγίας Τριάδος υπάρχουν εντός του οχυρωματικού –επίσης- περιβόλου της και τα εκκλησάκια του Αγίου Λαζάρου και του Οσίου Μακαρίου του Αιγυπτίου, ασυνήθιστα για την περιοχή μας.

Η Μονή Αρετίου όπως διακρίνεται απ' την απέναντι πλευρά

Και καθώς η ομάδα την πλησιάζει από το όμορφο καλντερίμι με τα υπερυψωμένα τοιχία.

Στον εσωτερικό περίβολο του μοναστηριού

Επιστροφή ανάμεσα από οικισμούς, καλντερίμια, μύλους και δεξαμενές

Μετά από μια καραμελίτσα και μύρωμα στο χέρι, που μας προσφέρει ο Ηγούμενος, ξεκινάμε πάλι μέσα από την δαιδαλώδη διασύνδεση των παλιών μονοπατιών για την επιστροφή μας. Πρώτα όμως θα κάνουμε μια στάση στον εγκαταλελειμμένο οικισμό «Χοντροβολάκοι», όπου γυρίστηκαν σκηνές της ταινίας «Καπετάν Μιχάλης». Τόσο εντυπωσιακό το μέρος με τα παλιά δίπατα αρχοντικά, τις δεξαμενές, τους φούρνους και τις ξερολιθιές του, που μας αφήνει άναυδους. Τι κρίμα που είναι έτσι αφημένο στη μοίρα του, όπως και τόσα άλλα χωριά της ελληνικής υπαίθρου!

Επόμενη στάση ο οικισμός του Σκινιά, που με έκπληξη ανακαλύπτουμε ότι έχει και κάποια ενοικιαζόμενα –ίσως λόγω της γειτνίασης με τις ακτές. Συνεχίζουμε πορεία ανάμεσα σε διάσπαρτες λίθινες αναβαθμίδες, καλντερίμια, ανεμόμυλους, δεξαμενές κάνοντας μια μικρή στάση στους αναπαλαιωμένους μύλους του αυστριακού βαρόνου  Φραουχάιμ κι έπειτα από μονοπάτια φτάνουμε πίσω στην αφετηρία μας.

Πλησιάζοντας τον εντυπωσιακό εγκαταλελειμμένο οικισμό, Χοντροβολάκοι, όπου γυρίστηκαν σκηνές της -πρόσφατης- ταινίας "Καπετάν Μιχάλης"

Στεγασμένη δεξαμενή -μια απ' τις πολλές του χωριού.

Και τα όμορφα δίπατα σπίτια

Άλλη μεγάλη δεξαμενή στην είσοδο του χωριού Σκινιάς

Αποχαιρετώντας τον Σκινιά

Η ομάδα στους ανακαινισμένους μύλου του αυστριακού βαρόνου Φραουχάιμ. Γενικά πολλοί οι μύλοι στην περιοχή την ανεμοδαρμένη. ΚΑΤΩ: Άνοιξη κι η φύση στα καλύτερά της.

Ένα μπουκέτο από ίριδες

Κι ένα σκαθάρι που βγήκε τσάρκα

Απολογισμός

Μια φανταστική ημέρα σε ένα εξαιρετικό φυσικό και πολιτιστικό περιβάλλον λαμβάνει τέλος κι ευχαριστούμε πολύ τους Γιώργο Αρναουτάκη, Γιάννη Πάγκαλο και Λεωνίδα Κλώντζα για την οργάνωση και την καθοδήγηση. Περπατήσαμε σήμερα 12 χλμ με υψομετρική 450 σε 5 περίπου ώρες με τις στάσεις και χορτάσαμε εικόνες, ικανές να μας κρατήσουν την κουραστική βδομάδα που ξεκινάει.

Πάνω το παπί μας στους Χοντροβολάκους και πιο πάνω οι αρχηγοί μας, Γιάννης Πάγκαλος και Λεωνίδας Κλώντζας. Κάτω η -πραγματική και φωνακλού- χήνα από τη Μονή Αρετίου!

ΑΡΧΗΓΟΣ: Γιάννης Πάγκαλος - Λεωνίδας Κλώντζας

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ:  Γιάννης Πάγκαλος, Μαρία Μετζογιαννάκη, Εμμανουέλα Περάκη, Δέσποινα Σαμπροβολάκη

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ - ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΑΝΑΡΤΗΣΗΣ: Μ. Μετζογιαννάκη 

ΒΙΝΤΕΟ: -----------

ΧΑΡΤΗΣ ΠΕΖΟΠΟΡΙΑΣ: Γιάννης Πάγκαλος

Με την υποστήριξη του Wikiloc