ΟΡΕΙΒΑΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ: ΞΕΡΟΚΑΜΠΟΣ

Sunday, 22 March 2026

ΞΕΡΟΚΑΜΠΟΣ – ΚΑΤΩ ΖΑΚΡΟΣ –ΧΟΧΛΑΚΙΕΣ

Μια εξαιρετικά όμορφη κι ενδιαφέρουσα πεζοπορία στο Γεωπάρκο Σητείας πραγματοποίησε ο Ορειβατικός Σύλλογος Αγίου Νικολάου την Κυριακή 22 Μαρτίου 2026: από Ξερόκαμπο ως Χοχλακιές, μια διαδρομή από τις πιο όμορφες στο νησί μας!

Ομαδική (τύπου τρεις λαλούν και δυο χορεύουν) όλης της παρέας λίγο πριν φτάσουμε στην Κάτω Ζάκρο, όπου θα χωριστούμε

Απόσταση δύο ωρών με το λεωφορείο από Άγιο Νικόλαο ως τον Ξερόκαμπο και πολλοί από εμάς από πιο μακριά ακόμα! Ο φόβος της βροχής μας κυνηγούσε συνεχώς, για αυτό χωρίσαμε την πεζοπορία σε δυο μέρη με ενδιάμεσο την Κάτω Ζάκρο, όπου προσεγγίζει το λεωφορείο.

Η περιοχή του Ξερόκαμπου, στα ΝΑ παράλια της Κρήτης, από τα πιο απομονωμένα και πιο όμορφα μέρη του νησιού, όπως την αντικρίζει κανείς από το λεωφορείο κατεβαίνοντας από Ζήρο. Διακρίνονται κάποιες απ' τις πολλές παραλίες της και τα προστατευόμενα από το Natura 2000, νησάκια Κάβαλοι

Από Ξερόκαμπο ως Κάτω Ζάκρο (Γεωδιαδρομή 7 Γεωπάρκου Σητείας - 7,5 χλμ, 3 ώρες)

Ξεκινάμε 9.30 η ώρα από Ξερόκαμπο με ηλιοφάνεια κι εξαιρετικές καιρικές συνθήκες για πεζοπορία. Διασχίζουμε χωματόδρομους με ξέχειλες από την πρόσφατη βροχή κολύμπες δίπλα από χωράφια «σπαρμένα» με μαργαρίτες. Περνάμε το βαθύ ρυάκι δίπλα στη φημισμένη παραλία με τα κρινάκια και τις αμμοθίνες και συνεχίζουμε στο καλά σηματοδοτημένο από το Γεωπάρκο Σητείας μονοπάτι. Αυτό μας οδηγεί ανάμεσα στα ταλαιπωρημένα από την ξηρασία των τελευταίων ετών φρύγανα, που προσπαθούν να ανακτήσουν δυνάμεις, κάτω απ’ τα οποία ξεπετάγονται χιλιάδες μικρο-λουλουδάκια και διάφορα άλλα χόρτα, δίπλα στις ακτές με τα κόκκινα και γκρίζα βράχια και το γαλάζιο της θάλασσας σε όλες τις πιθανές αποχρώσεις του. Περνάμε από την παραλία «Ρουσόσπασμα» την πιο βόρεια από τις πολλές της περιοχής και σε κάθε ανοικτή στροφή βλέπουμε πίσω μας τον οικισμό με τα προστατευμένα από το δίκτυο Natura νησάκια των Καβάλων απέναντί τους. Αριστερά μας υψώνονται βραχώδεις απότομοι λόφοι με σπηλιές, πολλές απ’ τις οποίες φέρνουν τοιχία, σημάδι χρήσης τους στο παρελθόν απ’ τους βοσκούς. Αχ να ‘χαμε πιο πολύ χρόνο για εξερεύνηση!

Η αλήθεια είναι ότι πήραμε γρήγορο ρυθμό απ’ την αρχή, γιατί και η διαδρομή είναι μεγάλη και δεν θέλουμε να νυχτωθούμε και ούτε βέβαια να βραχούμε! Μικρές στάσεις ανασυγκρότησης κι εμπρός μαρς! Στάση για φαγητό στην Κάτω Ζάκρο, όπου φτάνουμε ανέλπιστα στεγνοί. Πρώτο μέρος διαδρομής έγραψε ήδη με επιτυχία 7,5 χλμ σε τρεις ώρες χαλαρά. Καιρός ιδανικός τελικά. Λίγο ψιλόβροχο σε εναλλαγή με ηλιοφάνεια, λίγο αεράκι που και που, ούτε ζέστη ούτε κρύο. Μια χαρά!

Πολλά τα αξιοθέατα στον Ξερόκαμπο, εμείς θα κατευθυνθούμε όμως αριστερά κατά την παραλία με τα κρινάκια, που τώρα βέβαια δεν είναι η εποχή τους. Στο βάθος η Αλατσολίμνη γεμάτη με νερό.

Ελαιώνες του Ξερόκαμπου

Όπου η άνοιξη έχει μπει για τα καλά

Η θέση Ποταμός, τέρμα βόρεια, άλλος ένας υδροβιότοπος

Όπως φαίνεται ο οικισμός όσο απομακρυνόμαστε. ΚΑΤΩ: Η παραλία Ρουσόσπασμα με τα μοναδικά κατακόκκινα χρώματα

Πορεία ανάμεσα από φρύγανα, δίπλα στη θάλασσα

Αγκινάρες, στα έρημα κι απλησίαστα αυτά μέρη. ΚΑΤΩ: Ανεμώνα (ranunculus asiaticus) και γρίλος ή δρίλος, πιο κάτω ορχιδέα (anacamptis pyramidallis)

Πορτοκαλί παπαρούνα

Πολλοί και οι λιανοχοχλιοί

Στην Κάτω Ζάκρο

Φτάνουμε στον παραθαλάσσιο οικισμό της Κάτω Ζάκρου στις 12.30. Γευματίζουμε σύντομα ανοίγοντας τα ταπεράκια μας και κάποιοι επιλέγουν να μη συνεχίσουν. Έχει εξάλλου τόσες ομορφιές ο γεμάτος ιστορία αυτός τόπος. Επίσκεψη στον αρχαιολογικό χώρο, το τέταρτο και μικρότερο παλάτι της Κρήτης, αυτό που ανασκάφηκε και βρέθηκε ασύλητο και μας έδωσε τόσα ευρήματα! Δίπλα είναι το περίφημο φαράγγι των Νεκρών και βέβαια οι παραδοσιακές ταβέρνες με τα θαλασσινά δίπλα στη θάλασσα. Αυτός ο τόπος ο τόσο απομακρυσμένος από τα σύγχρονα κέντρα, αποτέλεσε κάποτε την πύλη του μινωικού πολιτισμού προς τον πολιτισμένο κόσμο της Ανατολής και της Αιγύπτου! Τώρα το μέρος παρουσιάζει μια ήπια τουριστική ανάπτυξη, ιδανικό για τους λάτρεις της ηρεμίας!

ΚΑΤΩ ΖΑΚΡΟΣ: Είναι κτισμένη σε μια εύφορη κοιλάδα στην έξοδο του καταπληκτικού Φαραγγιού των Νεκρών. Χώρος κατοίκησης από την αρχαιότητα, όπως μαρτυρούν οι πολυάριθμες αρχαιολογικές θέσεις με σπουδαιότερη όλων το Μινωικό ανάκτορο, που έχει ενταχθεί στον κατάλογο των Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. Εδώ ήταν το διοικητικό κέντρο της Ανατολικής Κρήτης με ένα σημαντικό λιμάνι, δίαυλος με τους πολιτισμούς της Ανατολής, όπως επιβεβαιώνουν τα πλούσια ευρήματα. Είναι το μικρότερο απ’ τα 4 μεγάλα ανάκτορα, αλλά το μόνο που βρέθηκε ασύλητο. Το ανέσκαψε ο μεγάλος αρχαιολόγος, Νικόλας Πλάτων

Παραλία Κάτω Ζάκρου με θέα προς ανατολάς, ΚΑΤΩ: Φαράγγι των Νεκρών

Από την Κάτω Ζάκρο ως τις Καρούμες (Γεωδιαδρομή 8 Γεωπάρκου Σητείας, 7,5 χλμ, 4 ώρες)

Οι υπόλοιποι διασχίζουμε την Κάτω Ζάκρο και συνεχίζουμε παράλληλα με τα παράλια. Πρώτη στάση το σπήλαιο των Πελεκητών. Αν δεν υπήρχαν τα σήματα κι η ενημερωτική πινακίδα του Γεωπάρκου θα το προσπερνούσες έτσι χωμένο στα βράχια που είναι στη μέση του πουθενά. Μέσα σε περιμένει άλλη έκπληξη: εδώ κρύβεται ένας ολόκληρος νεολιθικός οικισμός! Σκέφτεσαι πως επιβίωναν αυτοί οι άνθρωποι, σε αυτό σκληρό τοπίο που το δέρνει ο αέρας, ο ήλιος και η αλμύρα; Κι η απάντηση έρχεται από τις ανασκαφές: επρόκειτο για μια κοινωνία ψαράδων, όπως δείχνουν τα ευρήματα από αγκίστρια, ψαροκόκκαλα και όστρεα. Εδώ μέσα είχαν προστασία από τις αντίξοες καιρικές συνθήκες και σταθερή θερμοκρασία. Στη σπηλιά ανάβλυζε νερό και λογικά θα αντάλλασσαν τα θαλασσινά τους με άλλα είδη πρώτης ανάγκης με τους κοντινότερους γείτονες. Οπωσδήποτε επιλογή για σκληραγωγημένους!

Λίγο πιο πέρα το λατομείο των Μινωιτών, που προμήθευσε τις πέτρες για το ανάκτορο και στο οποίο οφείλει το όνομά της η περιοχή: «Πελεκητά». Κι άλλο σπηλαιοβάραθρο στη συνέχεια. «Αδιάβατος, ονομάζεται κι έχει στον πάτο σε μια τεράστια σπηλιά πολλών δωματίων και μια λίμνη με γλυκό νερό και ίχνη κατοίκησης», μας λέει ο φίλος μας, ο Θοδωρής, που το έχει επισκεφτεί με τους σπηλαιολόγους της Σητείας.

Λίγο πριν το τέλος το μονοπάτι γίνεται σαθρό και απότομο και θέλει προσοχή. Τέλος αφού περνάμε από όμορφες ερημικές παραλίες ένα πέρασμα πάνω απ’ το βράχο θα μας οδηγήσει στη γνωστή παραλία Καρούμες, προσβάσιμη μόνο με τα πόδια –αν και οι Στειακοί έρχονται εδώ με βάρκες και κάνουν ξωμονές για παρέα, ψάρεμα και κολύμπι, έχουν μάλιστα στήσει τον εξοπλισμό τους στην βόρεια άκρη της κάτω απ’ το μεγάλο αλμυρίκι. Η χειμωνιάτικη εκδοχή της είναι πάντως εντυπωσιακή, καθώς τα νερά της βροχής μαζεύονται σε μια μεγάλη λιμνούλα στη νότια πλευρά! Εδώ θα μας πιάσει και μια σύντομη μπόρα και θα αναγκαστούμε να βάλουμε τις νιτσεράδες.

Αποχαιρετώντας την Κάτω Ζάκρο

Το μονοπάτι Ε4 κατ' άλλους δεν τελειώνει στην Κάτω Ζάκρο, αλλά συνεχίζεται ως τις Χοχλακιές

Σπήλαιο Πελεκητών

Το Σπήλαιο των Πελεκητών 5 χλμ βόρεια της Κ. Ζάκρου, από τα μεγαλύτερα σπήλαια της Ανατολικής Κρήτης με μέγιστο μήκος 310μ κι έκταση 4,5 στρέμματα. Το μεγάλο μέγεθός του, ο πλούσιος σταλακτιτικός και σταλαγμιτικός του διάκοσμος και οι θεαματικοί ογκόλιθοι κάνουν το άγνωστο αυτό σπήλαιο μοναδικό στο νησί. Βρίσκεται σε υψόμετρο 100μ, στους πρόποδες του Τραόσταλου κρυμμένο καλά μέσα στα γυμνά βράχια. Το όνομά του το πήρε από τους πελεκημένους λίθους που έβγαζε το μινωικό λατομείο, που βρίσκεται κοντά του δίπλα στη θάλασσα, πέτρες από το οποίο χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή του ανακτόρου της Κάτω Ζάκρου. Μέσα στο σπήλαιο έχει ανασκαφεί αρχαίος οικισμός από τα νεολιθικά χρόνια.

Θέατρο σκιών στην είσοδο του σπηλαίου

Το μινωικό λατομείο δίπλα στο σπήλαιο έδωσε το όνομα στην περιοχή "Πελεκητά"

Το μονοπάτι εδώ πιο απότομο και πιο άγριας ομορφιάς

Οδηγεί σε όμορφες ερημικές παραλίες

Και τελειώνει στην παραλία Καρούμες

Όπου τώρα το χειμώνα έχει σχηματιστεί μια μικρή λιμνούλα στη νότια πλευρά της

Στις Καρούμες μας υποδέχτηκε κι η βροχή, που τόση ώρα μας κυνηγούσε, αλλά δε μας έφτανε

Φαράγγι Χοχλακιών (Γεωδιαδρομή 9 Γεωπάρκου Σητείας, 3,5 χλμ, 1 ώρα)

Έτσι πολύχρωμοι θα συνεχίσουμε ανηφορικά το όμορφο φαράγγι των Χοχλακιών με τα κάθετα κόκκινα πρανή του, πολύ γοητευτικό σήμερα έτσι όπως λαμποκοπούν οι πέτρες με τις σταγόνες της βροχής. Μετά την έξοδο απ’ το φαράγγι ακολουθούμε χωματόδρομους μέσα από τα χωράφια, που θα μας βγάλουν στον νερόμυλο του Αριστοτέλη και στις Χοχλακιές, όπου μας περιμένει το λεωφορείο.

Στο φαράγγι των Χοχλακιών στο δέντρο -καρδιά, η ομάδα που ολοκλήρωσε τη μεγάλη διαδρομή

Σύμφυτο το κρητικό

Aristolochia cretica, σαρκοβόρο φυτό

Ο νερόμυλος δίπλα στις Χοχλακιές σημαίνει το τέλος της διαδρομής

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ

Δυνατή πεζοπορία με όμορφες εικόνες, συνολικού μήκους 19-20 χλμ και 430 μ υψομετρικής, στην οποία ενώσαμε τρεις γεωδιαδρομές και την τελειώσαμε με σύντομες στάσεις σε 7,5 ώρες. Ευχαριστούμε θερμά την αρχηγό μας, Χριστίνα Καστρινάκη στην πρώτη της με τον Σύλλογο, που διαχειρίστηκε ιδανικά την ομάδα. Ευχαριστούμε και το Παγκόσμιο Γεωπάρκο Unesco της Σητείας, που ανέδειξε και σηματοδότησε όλες αυτές τις διαδρομές. Βοήθησε και ο καιρός τελικά σήμερα και πάνω απ’ όλα η ακτύπητη ομάδα με τη θετική της διάθεση! Άντε και στην επόμενη!