ΕΠΟΜΕΝΗ ΠΕΖΟΠΟΡΙΑ

Δηλώσεις συμμετοχής: Γιάννης Πάγκαλος ( 28410 28173, 6948912019, ώρες καταστημάτων) ή δηλώστε ηλεκτρονικά ΕΔΩ

ΜΥΡΣΙΝΗ-ΑΓΡΙΛΟΣ-Μ. ΜΟΥΛΙΑΝΑ

Translation in English below

Την Κυριακή 28 Ιουνίου 2026 ο Ορειβατικός Σύλλογος Αγίου Νικολάου διοργανώνει εύκολη κυκλική πεζοπορία στην περιοχή της Μυρσίνης. Η πεζοπορία μας θα ξεκινήσει στην είσοδο του χωριού. Στη συνέχεια θα διασχίσουμε το χωριό, που είναι φυσικό ‘μπαλκόνι’ στη θάλασσα απολαμβάνοντας τη θέα. Από αγροτικούς δρόμους ανεβαίνουμε προς το ύψωμα του Αγριλού, απ’ όπου παράγεται το καλύτερο κρασί της περιοχής! Στη συνέχεια κατηφορίζουμε προς τα Μέσα Μουλιανά με την όμορφη ρεματιά του Κεφαλοβρυσίου και την ωραία θέα στη μικρή κοιλάδα με τις πορτοκαλιές και περπατάμε στα γραφικά σοκάκια του χωριού. Σταματάμε λίγο για καφέ στα φιλόξενα καφενεδάκια, ανάλογα με τη διάθεση της παρέας και στη συνέχεια παίρνουμε το δρόμο της επιστροφής από την παλιά εθνική οδό. Πορεία εύκολη και προσιτή σε όλους σχεδόν αποκλειστικά σε χωματόδρομους. ΑΝΑΧΩΡΗΣΗ: από Άγιο Νικόλαο (Κ.Καραμανλή 23, S/M ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΣ), την Κυριακή το πρωί στις 8:00. Η μετάβαση στην περιοχή θα γίνει με δικά μας αυτοκίνητα. Παρακαλείσθε να δώσετε 5€ στον οδηγό. Όσοι έρθουν κατευθείαν συνάντηση στο πάρκινγκ της Μυρσίνης λίγο στις 8.45.

ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΠΕΖΟΠΟΡΙΑΣ: 4-4,5 ώρες (χωρίς τις απαραίτητες στάσεις)

ΑΠΟΣΤΑΣΗ: 15 χιλιόμετρα
ΒΑΘΜΟΣ ΔΥΣΚΟΛΙΑΣ: 1
ΑΡΧΗΓΟΣ-ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ: Μαρία Μετζογιαννάκη (τηλ.6973363701)

MIRSINI-AGRILOS-MESSA MOULIANA
On Sunday, 28 June, 2026, the Hiking Club of Agios Nikolaos organizes a circular hike in the area of the northern Sitia villlages, Mirsini and Messa Mouliana We will begin from the parking spot outside Mirsini, walk through the village with the picturesque view towards the sea and then climb up the Agrilos mountain, famous for its local wine. Finally we will walk downhill towards the village Messa Mouliana, while gazing the small valley with the orange trees. There, we will have a coffee break at the traditional small ‘kafenion’ to regain our strength, before taking the way back.

This hike is very easy and suitable for beginners. We’ll walk most of the time on paths between agricultural areas, having a view to the sea on one side and the orange grove on the other. Interesting and picturesque villages!

DEPARTURE: from Agios Nikolaos (K. Karamanlis St. 23, S/M VASILOPOULOS), on Sunday morning at 8:00. Transfer by car. Please pay the sum of 5 € to your car driver.
DURATION: approximately 4-4.5 hours (without the necessary stops).
DISTANCE: about 15,000 m
DIFFICULTY LEVEL: 1
HIKE LEADER-MORE INFORMATION: Maria Metzogiannaki (6973363701).

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΠΑΛΙΟΤΕΡΕΣ ΠΕΖΟΠΟΡΙΕΣ ΤΟΥ

ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ:

https://orsian.blogspot.com/2020/02/blog-post_16.html?m=1

ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ: από Βικιπαίδεια)

ΜΥΡΣΙΝΗ

ΜΕΣΑ ΜΟΥΛΙΑΝΑ

Μυρσίνη (https://www.crete-today.com/el/%CE%BC%CF%85%CF%81%CF%83%CE%AF%CE%BD%CE%B7/)

Η Μυρσίνη είναι χωριό της επαρχίας Σητείας, της ανατολικότερης επαρχίας στην Κρήτη. Βρίσκεται στο βόρειο οδικό άξονα Κρήτης, στο δρόμο Αγίου Νικολάου – Σητείας, 45 χιλιόμετρα από τον Άγιο Νικόλαο και 23 χιλιόμετρα από τη Σητεία. Σε υψόμετρο 330μ και με δυτικό προσανατολισμό έχει θέα στον κόλπο του Μεραμπέλλου και σε υπέροχα ηλιοβασιλέματα.

Η περιφέρεια της Μυρσίνης στα βόρεια φτάνει μέχρι τη θάλασσα και στα δυτικά μέχρι το περιοδικό ρέμα Κυνοπόταμος που αποτελεί το σύνορο με την περιφέρεια του χωριού Τουρλωτή. Στα νότια και ανατολικά συνορεύει με την περιφέρεια του χωριού Μέσα Μουλιανά στις κορυφογραμμές των βουνών που χωρίζουν τα δυο χωριά, στα νότια – νοτιοανατολικά του Αγριλού (κορυφή 657μ.) και στα ανατολικά του Κάστελλου (κορυφή 498μ.).

Στην περιφέρεια της Μυρσίνης, σε διάφορες θέσεις, υπάρχουν κατάλοιπα της ανθρώπινης παρουσίας που χρονολογούνται από τη Μινωική εποχή (3000-1100π.Χ.) μέχρι και την Πρώιμη Γεωμετρική περίοδο (1100-900π.Χ.), ενώ ενδείξεις υπάρχουν για χρήση του χώρου κατά τους Ρωμαϊκούς χρόνους (67π.Χ-330μ.Χ.).
Στην τοποθεσία Άγιος Αντώνιος σώζεται ναός της Μεσοβυζαντινής εποχής (961-1204μ.Χ.) ή της πρώιμης Βενετοκρατίας (1204-1453μ.Χ.) δίπλα σε μεσαιωνικό πύργο. Μνεία της ύστερης Βενετοκρατίας (1453-1669μ.Χ.) διατηρείται στο ναό του Αγίου Γεωργίου, μέσα στον οικισμό της Μυρσίνης.

Μπορεί να υποτεθεί η συνέχεια της κατοίκησης στον Άγιο Αντώνιο, στον Άγιο Γεώργιο και άλλου και για τα χρόνια της Οθωμανικής κυριαρχίας, αφού τουλάχιστον από το πρώτο μισό του 19ου αιώνα, στην περιφέρεια της Μυρσίνης υπήρχαν επτά συνοικισμοί – μετόχια. Το χωριό με την ονομασία Μετόχια (Metochia) αναφέρεται σε γραπτές πηγές για πρώτη φορά στην απογραφή που έγινε κατά τη διάρκεια της αιγυπτιακής κατοχής το 1834 με 22 χριστιανικές και 2 μουσουλμανικές οικογένειες. Τα μετόχια – συνοικισμοί ήταν: ο Άγιος Γεώργιος ή Μαντράκι ή Ζερβουδιανά, η Αγία Μαρίνα, το Πέρα Μετόχι ή Τσαγκαριανό, ο Άγιος Αντώνιος, ο Κάστελλος, το Μανιαδιανό και ο Άη Γιάννης.
Μεμονωμένες κατοικίες υπήρχαν και σε άλλα σημεία, όπως στη θέση Πρίνος όπου κατοικούσε η οικογένεια Περβολακιανού ως το 1945, στη θέση Χαλινομούρι όπου κατοικούσε μέχρι το 1922 η οικογένεια Γ. Τσικαλάκη (Τσικαλογιώργη) και στη θέση Λαψανάρης όπου κατοικούσε η οικογένεια Δανδουλάκη (Νταντουλόπαπα).

Με το πέρασμα των χρόνων οι κάτοικοι των συνοικισμών συγκεντρώθηκαν στον Άγιο Γεώργιο και κάποια από τα μετόχια εγκαταλείφθηκαν εξ’ ολοκλήρου, όπως το Τσαγκαριανό, ενώ σε άλλα, ορισμένες οικογένειες διατήρησαν κάποια εγκατάσταση με περιστασιακή χρήση.

Οι επτά συνοικισμοί ήταν γνωστοί με το κοινό όνομα «Μετόχια» και αργότερα «Μετόχια Τουρλωτής». Το πιθανότερο είναι ότι δεν υπήρχε άμεση σχέση με την Τουρλωτή, αλλά επρόκειτο μόνο για γεωγραφικό προσδιορισμό.
Ακόμα, είναι πιθανό το όνομα «Μετόχια» να απηχεί τη σύνδεση κάποιων συνοικισμών, ιδίως αυτών που έχουν εκκλησία στον πυρήνα τους, με μεγάλα μοναστήρια που είχαν ιδιόκτητες εκτάσεις στην περιοχή. Για τον Άγιο Γεώργιο, σημερινό ενοριακό ναό της Μυρσίνης, είναι γνωστό από τις εντοιχισμένες στο κτίσμα επιγραφές του 1635 και του 1831, ότι εκεί κατοικούσαν μοναχοί ή/ και υπήρχε κάποιο μοναστήρι τουλάχιστον από το 17ο αιώνα.

Μετά το 1916 και όταν πια οι κάτοικοι είχαν ως επί το πλείστον συγκεντρωθεί στον Άγιο Γεώργιο, αποφασίστηκε από την κοινότητα, ύστερα από πρόταση του Χατζή Μανόλη Ζερβάκη, να δώσουν στο σχεδόν ενοποιημένο χωριό το όνομα «Μυρσίνη». Αφορμή για την ονομασία έδωσε μια τεράστια μυρτιά που υπήρχε στο δυτικό άκρο του χωριού, αλλά και το ότι ο θάμνος αυτός υπάρχει σε αφθονία σε διάφορα μέρη της περιφέρειας του χωριού όπως στον Άγιο Αντώνιο και τους Κοντομέρτους. Επίσημα δόθηκε το όνομα «Μυρσίνη» στο χωριό το 1928, οπότε αναγνωρίστηκε Κοινότητα. Αμέσως έγιναν εκλογές και πρώτος πρόεδρος του χωριού εκλέχτηκε ο Ιωάννης Μιχ. Τσιρακάκης.

ΑΠΟΓΡΑΦΕΣ – ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ
1834: Στην αιγυπτιακή απογραφή του 1834 το χωριό απογράφεται με την ονομασία Μετόχια (Metochia) με 22 χριστιανικές και 2 μουσουλμανικές οικογένειες.
1881: Στην οθωμανική απογραφή του 1881 το χωριό απογράφεται με την ονομασία Μετόχια Τουρλωτής με 440 χριστιανούς κατοίκους και 7 μουσουλμάνους.
1900: Στην απογραφή του 1900 το χωριό απογράφεται με την ονομασία Μετόχια Τουρλωτής με 358 χριστιανούς κατοίκους.
1920: Στην απογραφή του 1920 το χωριό απογράφεται με την ονομασία Μυρσίνη με 366 χριστιανούς κατοίκους.
1928: 339 κάτοικοι
1940: 402 κάτοικοι
1951: 343 κάτοικοι
1961: 317 κάτοικοι
1971: 277 κάτοικοι
1981: 261 κάτοικοι
1991: 196 κάτοικοι
2001: 193 κάτοικοι

Μέσα Μουλιανά

Τα Μέσα Μουλιανά είναι χωριό του δήμου Σητείας και απέχει από αυτήν 19 χιλ. στο δρόμο για Αγ. Νικόλαο. Σύμφωνα με την απογραφή του 2011 έχει 208 κατοίκους. Είναι κτισμένο σε υψόμετρο 400 μέτρα. Στην κοινότητα των Μ. Μουλιανών, ανήκει επίσης και ο μικρός οικισμός με την ονομασία Καλαβρός, ο οποίος έχει 30 κατοίκους, ο οποίος βρίσκεται πάνω από τις απόκρημνες ακτές του Κρητικού πελάγους.

Είναι επίσης μία σπουδαία αρχαιολογική περιοχή με πλήθος ευρημάτων. Στην τοποθεσία “Σελλάδες” το 1903 ο Στέφανος Ξανθουδίδης ανάσκαψε δύο Μινωικούς θολωτούς τάφους της ύστερο-μινωικής εποχής με συνέχεια ταφών και κατά την πρωτογεωμετρική εποχή. Στον πρώτο τάφο παρατηρούνται και τα δυο συστήματα ταφής και της καύσεως και του ενταφιασμού που είναι χαρακτηριστικό της πρωτογεωμετρικής εποχής. Μεταξύ των ευρημάτων ήταν χρυσή προσωπίδα, ψευδόστομοι αμφορείς, πήλινα και χάλκινα αγγεία, ξίφη, χάλκινη πόρπη. Πολύ σημαντικός είναι ο κωδωνόσχημος πρωτογεωμετρικός κρατήρας, στον οποίο από την μία πλευρά εικονίζεται ένας κυνηγός που θηρεύει δύο αγρίμια – προφανώς γίδες άγριες – και στην άλλη η πρώτη γνωστή στην Κρήτη απεικόνιση έφιππου άνδρα. Στην ίδια τοποθεσία έχει εντοπιστεί Μινωικός οικισμός ενώ επίσης μινωικά ευρήματα προέρχονται από τις θέσεις Βουρλιά (θολωτός τάφος), Γούβες και Ελληνικά ή Πύργος.

Τοποθεσίες με την ονομασιά Σαρακίνα παραπέμπουν στην κατάκτηση της Κρήτης από τους Σαρακηνούς τον 8ο και 9ο αιώνα μ.Χ. Ακολουθούν τα χρόνια της Ενετοκρατίας με την πιθανή ονομασία του χωριού από τους αδελφούς Mouliani[εκκρεμεί παραπομπή] που έδωσαν το όνομα στα Μέσα και στα Έξω Μουλιανά. Μια άλλη εκδοχή που πρότεινε ο Ξανθουδίδης και ακολούθησε ο Μιχαήλ Καταπότης είναι το όνομα Μουλιανά προέρχεται από το ρήμα μύλλω – μουλλώνω, που σημαίνει κύπτω, κλίνω, επειδή ο οικισμός βρίσκεται στην κατωφέρεια του βουνού. Η παλαιότερη μνεία στο χωριό γίνεται σε δικόγραφο του 1370, τμήμα του Δουκικού Αρχείου του Χάνδακα, όπου αναφέρεται ως Muliana. Ο Φραγκίσκος Μπαρότσι το 1577 τα αναφέρει ως Mesamuliana στην επαρχεία Σητείας. Στην απογραφή του Καστροφύλακα το 1583 (Κ138) αναφέρονται δύο συνοικίες, η Mugliana messa ditto Vardacori με 291 κατοίκους και Mugliana messa με 458 κατοίκους, τις οποίες χωρίζει το ρέμα Κεφαλοβρύσι. Οι δύο συνοικίες μαζί είχαν 749 κατοίκους, γεγονός που καθιστούσε τα Μουλιανά το μεγαλύτερο χωριό της επαρχίας. Ο Φραντσέσκο Μπαζιλικάτα αναφέρει επίσης το χωριό το 1630. Στην τουρκική απογραφή του 1671 αναφέρεται ως Mesa Mulyana με 20 χαράτσια.

Στην απογραφή του 1881 τα Μέσα Μουλιανά είχε 472 Χριστιανούς κατοίκους και 14 Τούρκους κατοίκους, και ανήκε στο δήμο Τουρλώτης. Πολύ από τους νεότερους κάτοικους, ακολουθώντας το κύμα της αστικοποίησης, κατέφυγαν στις πόλεις ώστε να έχουν περισσότερες ευκαιρίες για επαγγελματικό προσανατολισμό, έτσι οι κάτοικοι του είναι στην πλειοψηφία ηλικιωμένοι. Παρόλα ταύτα οι Μουλιανίτες που έχουν φύγει δεν ξεχνούν την καταγωγή τους και τον τόπο τους. Έτσι επιστρέφουν συχνά στο χωριό είτε για διακοπές είτε για να καλλιεργήσουν τα αμπέλια και τις ελιές τους.

Πρόσθετες πληροφορίες

Τοποθεσία: Περιοχή Σητείας – 50 χλμ. Από Άγιο Νικόλαο, 19 χλμ από Σητεία

Πρόσβαση: Άσφαλτος

Κάτοικοι: 208 (2012)

Υψόμετρο: 400μ

Σημεία ενδιαφέροντος - Οικονομία

Στην παλιά εκκλησία της Αγίας Τριάδας στο κεντρικό κλίτος διακρίνονται υπολείμματα τοιχογραφιών. Στο σπήλαιο Κρυφός Σπήλιος υπάρχουν ενδείξεις κατοικήσεως της ύστερο-μινωικής εποχής. Στο κέντρο του χωριού υπάρχει μιά θαυμάσια περίοπτη οθωμανική κρήνη σε πολύ καλή διατήρηση. Επίσης στο κέντρο του χωριού βρίσκεται μία θαυμάσια κρήνη από την περίοδο της Τουρκοκρατίας με την ονομασία “Κυμέρι”.

Το χωριό αν και μικρό έχει τρία καφενεία, ένα βενζινάδικο, μία ταβέρνα καθώς και ένα μπακάλικο για τα απαραίτητα των κατοίκων του. Αποτελείτε από ένα όμορφου τοπίου ειδικότερα, λόγο κάποιων σημείων του χωριού που το κάνουν να ξεχωρίζει και ένα από αυτά είναι το κεφαλοβρύσι, όπου υπάρχουν τρεχούμενα νερά, εκεί βρίσκεται κ η ταβέρνα. Παίρνοντας κανείς το μονοπάτι που οδηγεί, μέσα από πλούσια χλωρίδα με πανύψηλα δέντρα πολλών χρόνων και τα τρεχούμενα νερά που σχηματίζουν ένα μικρό ποτάμι, ως στο τέρμα του χωριού οπού είναι και τα καφενεία.

Οι κύριες ασχολίες των κατοίκων είναι η καλλιέργεια των σταφυλιών για την παραγωγή κρασιού και ρακής και η καλλιέργεια της ελιάς για παραγωγή ελαιόλαδου. Οι ντόπιοι ασχολούνται επίσης με το κυνήγι, την κτηνοτροφία και την καλλιέργεια διαφόρων προϊόντων. Το χωριό είναι γνωστό και από την αρχαιότητα, για το Μουλιανίτικο κρασί που προέρχεται από λιάτικο σταφύλι καλλιεργημένο κυρίως σε αμπελώνες στης περιοχή “Αγριλός”, μία εξαιρετική τοποθεσία για την καλλιέργεια τους, που βρίσκεται λίγα μέτρα πάνω από το χωριό.

Ναός Αγίου Ιωάννη Θεολόγου στα Μέσα Μουλιανά

1111111111 Rating 5.00 (2 Votes)

Ο μεγαλοπρεπής τρίκλιτος Ναός του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου στα Μέσα Μουλιανά βρίσκεται στο άκρο του χωριού και αποτελεί το αποτέλεσμα διαδοχικών παρεμβάσεων στον αρχικό μεσοβυζαντινό μονόκλιτο ναό με τρούλο. Κατά την Ενετοκρατία ο ναός επεκτάθηκε με την προσθήκη του κλίτους του Αγίου Χαραλάμπους στα νότια, ενώ τον 19ο αιώνα τα δύο κλίτη επεκτάθηκαν προς τα δυτικά και προστέθηκε το κλίτος της Αγίας Τριάδας στα βόρεια.

Εκτός από το εντυπωσιακό κωδωνοστάσιο πάνω από το κεντρικό κλίτος, ο ναός στο εσωτερικό διασώζει στο ιερό τοιχογραφικό διάκοσμο του 14ου αιώνα. Μπορούμε να διακρίνουμε τη Δέηση και πέντε ιεράρχες με κλειστά ιερά βιβλία. Διακρίνεται επίσης ο Άγιος Ιάκωβος που συνοδεύει τους ιεράρχες ντυμένος με στολή αποστόλου.