Για
την Κυριακή 28 Δεκεμβρίου 2025, την
τελευταία της χρονιάς, επέλεξε ο Ορειβατικός
Σύλλογος Αγίου Νικολάου να πραγματοποιήσει μια πεζοπορία φυσιολατρικού και θρησκευτικού χαρακτήρα γύρω απ’ την περιοχή
της Νεάπολης Λασιθίου.
Ομαδική της μικρής μας παρέας στη Μονή Φραρώ
Μικρή
ομάδα μόλις 14 ατόμων συναντηθήκαμε και ξεκινήσαμε 9:30 η ώρα το πρωί στην στολισμένη πλατεία της Νεάπολης. Περιδιαβαίνουμε
τα έρημα, αυτήν την ώρα, σοκάκια θαυμάζοντας τα μεγάλα ευρύχωρα κτίρια με τις
κεραμοσκεπείς στέγες και τα μνημειακά πορτοπαράθυρα, που απεικονίζουν τη δόξα
άλλων εποχών, όταν η πόλη ήταν πρωτεύουσα του νομού Λασιθίου (ως το 1905, οπότε
επιλέχθηκε ο Άγιος Νικόλαος λόγω της γειτνίασης του με τη θάλασσα, που άνοιγε
νέους εμπορικούς δρόμους παραγκωνίζοντας τους χερσαίους). Γι’ αυτό τον λόγο
πολλά δημόσια κτίρια (όπως τα δικαστήρια και οι φυλακές) στεγάζονται ακόμα εδώ!
Περνάμε απ’ την πλατεία Βερντέν, το παλιό οθωμανικό υδραγωγείο, τον Αϊ Γιώργη
τον «καταματωμένο» κα.
Ξεκίνημα 9.30 το πρωί από την στολισμένη πλατεία της Νεάπολης, μια κωμόπολη με τον εύφορο κάμπο της και πλούσια ιστορία, που φαίνεται στα μεγαλόπρεπα κτίρια, τα στενά με τα πόρτεγα, τις κρήνες της (ήταν εξάλλου πρωτεύουσα του νομού Λασιθίου ως το 1905)
Βγαίνουμε στην ύπαιθρο με τους πορτοκαλεώνες, τα χωράφια
με κότες και γαλοπούλες, τις στέρνες, τους καταπότες και πρώτο αξιοθέατο της
ημέρας ο ημιερειπωμένος φραγκισκανικός
ναός Φραρώ μέσα στον κάμπο. Αφιερωμένος στον Άγιο Αντώνιο και οφείλοντας το
όνομά του στην αδερφότητα των φραγκισκανών μοναχών Frari. Από εδώ ξεκίνησε τη μεγάλη
σταδιοδρομία του ο Πέτρος Φιλάγρης που έφτασε πολύ ψηλά στην ιεραρχία της
ρωμαιοκαθολικής εκκλησίας ώστε να αναδειχθεί το 1409 ως Πάπας Αλέξανδρος ο Ε’
για 10 περίπου μήνες. Η Μονή χρειάζεται επείγουσα συντήρηση, γιατί είναι κρίμα
να φθίνει έρημη μέσα στον κάμπο. Η μεγάλη της καμάρα αποτελεί πάντα όμορφο
σημείο για φωτογράφηση!
Έπειτα
περνάμε από το φροντισμένο χωριό της
Βουλισμένης, όνομα που δικαιολογείται από το γεγονός ότι βρίσκεται
καταλάκκουβα στον κάμπο με τις μικρές εκκλησίες, τα στολισμένα σπίτια, τα γατιά
που λιάζονται στον πρωινό ήλιο, τις κρήνες, τις γλάστρες με τα λουλούδια. Μετά
ανηφορίζουμε από μονοπάτι δίπλα στον
καταπότη που οδηγούσε το νερό στους παραπλήσιους καταπράσινους κήπους με τα
οπωροφόρα.Δεύτερη στάση η Παναγία στο Βιγλί που εορτάζει την
ημέρα της μητέρας, γι’ αυτό έχει και μνημείο φιλοτεχνημένο από τον γνωστό
γλύπτη, Μανώλη Χαρούλη. Παλιό μοναστήρι από το 1594 ως τον 18ο
αιώνα, ανακαινισμένο εν πολλοίς σήμερα, με όμορφο παρκάκι γύρω κι ωραία θέα
στον κάμπο, ωραίος χώρος για επίσκεψη!
Πολλές οι δεξαμενές, πολλοί και οι καταπότες που ποτίζουν τον εύφορο κάμπο της Νεάπολης
Το μνημείο αφιερωμένο στη μητέρα, φιλοτεχνημένο από τον Μανώλη Χαρούλη
Παναγία στο Βιγλί
Συνεχίζουμε
από χωματόδρομο που μας οδηγεί στον
εξοχικό ναό του Αγίου Κωνσταντίνου. Εδώ στο μεγάλο τραπέζι και τους πάγκους
της αυλής κάτω απ’ τα πρίνα θα πιούμε και μια ρακή για το καλό και θα
ανταλλάξουμε ευχές. Μετά θα περάσουμε από την γυναικεία Ιερά Μονή Κουφής Πέτρας. Δίπλα στην είσοδο της μονής υπήρχε σπηλαιώδης ναός και πηγή που αντιλαλούσε σαν να ήταν κούφια. Με τους τελευταίους σεισμούς όμως έχει καταρρεύσει το μέρος και το νερό βγαίνει πια δέκα μέτρα παρακάτω (!!!). Όμορφη προσεγμένη και γαλήνια η Μονή με χαρακτηριστικό της τα πολλά γατιά αραγμένα νωχελικά εδώ κι εκεί.
Στο προαύλιο του εξοχικού ναού του Αγίου Κωνσταντίνου θα πιούμε μια ρακή έτσι για το καλό
Ωραία θέα στον κάμπο
Και στην πόλη της Ιεράπετρας
Ιερά Μονή Κουφής Πέτρας
Επόμενη
στάση πιο κάτω στη Μονή Κρεμαστών
(γιατί «κρέμεται» έτσι πάνω από τον κάμπο). Κλειστή είναι μα μας βλέπει από
ψηλά και μας ανοίγει η πρόσχαρη μοναχή «γιατί αυτά τα μέρη πρέπει να τα
επισκέπτεται ο κόσμος» και μας ξεναγεί στο
ναό του Αρχαγγέλου Μιχαήλ του Ταξιάρχη, που χρονολογείται από το 1593 με
όμορφο ξυλόγλυπτο τέμπλο του 19ου αιώνα. Πολύ προσεγμένο και το
προαύλιο της Μονής, που έχει πέντε μοναχές και μετατράπηκε σχετικά πρόσφατα σε γυναικεία, για να μην ερημώσει!
Γυναικεία Μονή των Κρεμαστών
Στο προαύλιο της Ιεράς Μονής των Κρεμαστών
Που ονομάστηκε έτσι επειδή κρέμεται στον κάμπο. Αφιερωμένη στον Αρχάγγελο Μιχαήλ τον Ταξιάρχη (κάτω ο ναός και το εικόνισμα), στον οποίο μάθαμε ότι αφιερώνουν παπούτσια, για να μπορεί να σεργιανίζει τον κόσμο
Δίπλα
είναι το παραδοσιακό χωριό Βρύσες με
την υπέροχη θέα στον κάμπο και στην πόλη. Αφού το διασχίσουμε θα αρχίσουμε την
κατάβαση από κρυμμένα σε δάφνες και σε μυρτιές μονοπάτια, που θα μας οδηγήσουν στον παλιό οικισμό του Πλατανιά με το
εκκλησάκι της Παναγίας και τους νερόμυλους του κι από εκεί στον επαρχιακό δρόμο
που θα μας οδηγήσει πίσω στη Νεάπολη.
Πορεία ανάμεσα από πρινόδασος και ελαιώνες - σε καλά κρυμμένα μονοπάτια
Ο νερόμυλος του Πλατανιά
Πολλοί πορτοκαλεώνες
Και λωτοί
Και σταφύλια. Απ' όλα έχει ο ευλογημένος τούτος τόπος
Λίγο πριν φτάσουμε στην πόλη κάναμε μια σύντομη επίσκεψη στα καταφύγια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου!!!
Χαλαρά
και ήρεμα περπατήσαμε γύρω στα 14 χλμ με
υψομετρική διαφορά 390 μέτρα μια διαδρομή πολύ ενδιαφέρουσα κι είχαμε την
τύχη να είναι μαζί μας ο Χάρης Σιαμπάνης,
μέλος της Πεζοπορικής Ομάδας Νεάπολης, η παρουσία του οποίου ήταν καθοριστική
στην επιτυχία της πεζοπορίας με την σωστή επιλογή των πιο στεγνών –μετά τη
χθεσινή νεροποντή- μονοπατιών και τις γνώσεις και τις πληροφορίες για όλους
τους χώρους που επισκεφθήκαμε. Τον ευχαριστούμε θερμά. Καλή χρονιά σε όλους μας!!!
Το Σάββατο 12 Ιουλίου ο Ορειβατικός Σύλλογος Αγίου Νικολάου, αν και όντας ακόμα στο δρόμο επιστροφής από Τζουμέρκα, συμμετείχε στο κάλεσμα του Μανώλη Μπρόκου, κατοίκου της περιοχής για τον εορτασμό στο εκκλησάκι του Αγίου Παϊσιου στον Λόφο Καβαλαράς Νεάπολης με αρχηγό τον Χάρη Σιαμπάνη. Η πορεία ξεκίνησε από την πλατεία Νεάπολης και συνέχισε από ρεματιές και μονοπάτια, το όμορφο δασάκι Πασχαλίγο και στη συνέχεια σε πιο ορεινό τοπίο με πουρνάρια. Όλα αυτά σε σηματοδοτημένο μονοπάτι ως την κορυφή, απ' όπου η θέα ήταν εκπληκτική τόσο στον κάμπο της Νεάπολης όσο και στη θάλασσα. Πολύς κόσμος και φέτος στη γιορτή του αγίου στο τέλος της οποίας προσφέρθηκε και πλούσιο κέρασμα.
Ευχαριστούμε Χάρη Σιαμπάνη!
Λόγω απουσίας μου απ' την εκδήλωση βασίστηκα πολύ στο κείμενο του ΕΟΣ Λασιθίου (ευχαριστώ!!!) και στις φωτογραφίες του Χάρη του Σιαμπάνη, που πήρε την εκδήλωση κυριολεκτικά πάνω του! Ευχαριστούμε πολύ όλους, καθώς και τον κτήτορα Μανώλη Μπρόκο για την πρωτοβουλία του!
Μια ηλιόλουστη
μέρα -ανάμεσα σε δυο κακοκαιρίες- και μια εύκολη διαδρομή και κοντά στην πόλη μας
συγκέντρωσαν πολλούς πεζοπόρους στην
πλατεία της Νεάποληςστην
κυριακάτικη εξόρμηση της 16ης Φεβρουαρίου 2025 του Ορειβατικού Συλλόγου Αγίου
Νικολάου.
Ομαδική της παρέας στον αναπαλαιωμένο μύλο του Νικηθιανού δίπλα στον ΒΟΑΚ
Έναρξη από Νεάπολη
Κάπως
έτσι γύρω στους 40 περιπατητές διασχίζουμε την κωμόπολη, καθώς οι καμπάνες της Μητρόπολης σημαίνουν για την
λειτουργία. Συναντιόμαστε με ένα γκρουπ προσκυνητών από Σητεία, αλλά γρήγορα οι
δρόμοι μας χωρίζουνε.
Με θέα τον εύφορο κάμπο της Νεάπολης. Πίσω φαίνεται η χιονισμένη Σελένα και αριστερά το χωριό Βρύσες
Φωτογραφία πανοραμική της Νεάπολης, με τον εύφορο κάμπο της, καθώς ανεβαίνουμε στο μυλοτόπι. Κωμόπολη 15 χλμ δυτικά του Αγίου Νικολάου με 2.600 περίπου κατοίκους. Ως το 1904 πρωτεύουσα του Νομού Λασιθίου, γι' αυτό ακόμα και σήμερα πολλές δημόσιες υπηρεσίες στεγάζονται εδώ. ΠΑΝΩ: Η Μητρόπολη και το άγαλμα του Βενιζέλου στην πλατεία της Νεάπολης ή αλλιώς "Πλατεία των Δικαστηρίων"
Στο Νικηθιανό
Εμείς ακολουθούμε την επαρχιακή οδό, που διασχίζει τον
εύφορο κάμπο της Νεάπολης με τους περιποιημένους ελαιώνες, ως τον οικισμό
Νικηθιανό, γνωστό για το εντυπωσιακό μυλοτόπι, που φαίνεται από την εθνική οδό.
«Αποτελείται από 25 περίπου ανεμόμυλους», μου λέει ο κύριος Αντώνης, κάτοικος της
περιοχής, «δυστυχώς με την διάνοιξη του νέου ΒΟΑΚ θα καταστραφούν οι
περισσότεροι και κανείς δε νοιάζεται», προσθέτει στεναχωρημένος. Τι να του
απαντήσει κανείς; Κρίμα αλήθεια να χάνονται τέτοια μνημεία παλιότερων εποχών!
Παίρνοντας ανατολικά την επαρχιακή οδό στον κάμπο της Νεάπολης με τους ατέλειωτους ελαιώνες προς Νικηθιανό
Ο Νικηθιανός είναι ένα μικρό παραδοσιακό χωριό 3 χλμ από τη Νεάπολη, που λέγεται ότι οφείλει το όνομά του στον ιδρυτή του, κάποιον Νικήτα (καταγόμενο από το καταστραμμένο από τους Τούρκους παλιότερο χωριό «Πλατανιάς» κοντά στη Μονή Κρεμαστών)
Εικόνα του χωριού από το παράθυρο ενός κατεστραμμένου μύλου. ΚΑΤΩ: Σοκάκια του χωριού ΠΙΟ ΚΑΤΩ: Εικόνες από το μυλοτόπι που περιλαμβάνει γύρω στους 25 μύλους, άλλους μέσα κι άλλους έξω απ' το χωριό, τόσο "Ξετροχάρηδες", όσο και "Αξετροχάρηδες"
Η ομάδα ελίσσεται ανηφορικά στο ωραίο καλντερίμι που περνά από τη δυτική πλευρά των μύλων
Εμείς
για την ώρα θαυμάζουμε τα έργα των προγόνων μας βγάζοντας ωραίες φωτογραφίες. Μερικοί
μύλοι, κυρίως όσοι είναι στα όρια του οικισμού, είναι αναπαλαιωμένοι, όμως, όσο
απομακρυνόμαστε, περπατάμε δίπλα στα ερείπια κάποιων άλλων. Θυμόμαστε σκηνές
από παλιές ταινίες σαν την «Μανταλένα». Κάποτε αυτό το καλντερίμι θα είχε πολλή
κίνηση με τα φορτωμένα γαϊδούρια, που πήγαιναν το κριθάρι στους μύλους για το άλεσμα.
Οι ανεμόμυλοι συνηθίζονται κυρίως στην ανατολική
Κρήτη, όπου φυσούν δυνατότεροι οι άνεμοι, αλλά και δεν υπάρχει πολύ νερό για
νερόμυλους. Κτισμένοι συνήθως κατά μήκος στην κόψη του βουνού, όπου ο αέρας
είναι πιο δυνατός, όχι πολύ μακριά από τις ξερολιθιές με τα σιτηρά και από τα
αλώνια, όπου «σπάζανε» τον καρπό. Σ’ αυτό εδώ το μυλοτόπι συναντάμε μάλιστα και τα δυο
είδη μύλων: τους «Ξετροχάρηδες» (παντός ανέμου) και τους «Αξετροχάρηδες» (που
γυρνούν μόνο με συγκεκριμένο αέρα)!
Στη συνέχεια
ανηφορίζουμε ακολουθώντας χωματόδρομους και ξεχασμένα απ’ τον καιρό μονοπάτια,
ώσπου φτάνουμε στο ύψωμα του Αγίου
Αντωνίου, όπου φιλοξενείται ο αρχαιολογικός
οικισμός της αρχαίας Δρήρου.Ευτυχώς που έχουμε τον Γιώργο Πόθο μαζί μας και μάς τα εξηγεί όλα: "πόλη δωρική, που άκμασε την κλασική –
ελληνιστική περίοδο, είχε ναό του Απόλλωνα, εδώ βρέθηκαν τρία χάλκινα
αγάλματα, κάτι που δείχνει τον πλούτο της πόλης και την δεξιοτεχνία των
τεχνιτών της, επίσης εδώ βρέθηκε σε επιγραφές η παλιότερη ελληνική νομοθεσία, δυστυχώς
εμφύλιες διαμάχες οδήγησαν στην παρακμή της"!!!
Ο αρχαιολογικός
χώρος είναι περιφραγμένος και σε πολλά σημεία σκεπασμένος με τα ειδικά δίχτυα
προστασίας. Ο λόφος στον οποίο βρίσκεται είναι κατάφυτος με πρίνα, χαρουπιές,
που ακόμα κι αν δεν είναι κανείς λάτρης της ιστορίας και της αρχαιολογίας η
συνύπαρξη της αρχαίας πέτρας με το καταπράσινο αυτό τοπίο και τη θέα στον κάμπο
της Φουρνής στην πίσω πλευρά του είναι αρκετά, για να τον εντυπωσιάσουν!
Στην δωρική πόλη της Δρήρου, που άκμασε την κλασική-ελληνιστική εποχή κι έδωσε σημαντικά ευρήματα.
Συγκίνηση να περπατάς στα αρχαία μονοπάτια στο ειδυλλιακό περιβάλλον της γύρω φύσης
Ο Γιώργος Πόθος μάς ενημερώνει για την ιστορία του τόπου
Αρχαία Δρήρος
Ένα μεγάλο καμίνι ανάμεσα στα αρχαία
Κατεβαίνοντας από τον λόφο του Αγίου Αντωνίου, στον οποίο βρίσκεται η αρχαία Δρήρος
Ο κάμπος της Φουρνής, όπως απλώνεται από κάτω. Πίσω διακρίνεται και το ομώνυμο χωριό
Κατεβαίνοντας θα σταματήσουμε για κολατσιό στο γραφικό εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου κι έπειτα από χωματόδρομο κι επαρχιακή οδό θα επιστρέψουμε στη βάση μας, υπό τη σκέπη της φρεσκοχιονισμένης Σελένας, έχοντας διανύσει 10 χλμ σε 4 περίπου ώρες με τις στάσεις. Ευχαριστούμε τον αρχηγό μας, Χάρη Σιαμπάνη, από την Πεζοπορική Ομάδα της Νεάπολης και κάτοικο της περιοχής, που μοιράστηκε αυτή την ενδιαφέρουσα διαδρομή μαζί μας!
Τα ανθισμένα ξινόγουλα κλέβουν την παράσταση στους αγρούς αυτήν την εποχή. Κάπου εκεί πίσω αχνοφαίνεται και το ξωκλήσι του Αγίου Γεωργίου
Εδώ η ομάδα θα σταματήσει για φαγητό
Κι έπειτα χαλαρά από χωματόδρομο απολαμβάνοντας τη μέρα και την παρέα θα επιστρέψει πίσω
Στη Νεάπολη, που φαίνεται ήδη στους πρόποδες της φρεσκο-χιονισμένης Σελένας
Ευχαριστούμε τον αρχηγό μας, Χάρη Σιαμπάνη, (κάτω αριστερά) για την αξέχαστη μέρα!
