ΚΝΩΣΑΝΟ ΦΑΡΑΓΓΙ – ΓΙΟΥΧΤΑΣ - ΑΡΧΑΝΕΣ

Την Κυριακή 8 Μαρτίου 2026 ο Ορειβατικός Σύλλογος Αγίου Νικολάου περπάτησε σε τοπία όμορφα και σε μονοπάτια της ιστορίας, τόσο της πρόσφατης όσο και της αρχαίας, πολύ κοντά στην πόλη του Ηρακλείου, σε μια διαδρομή που ικανοποίησε πλήρως τους περίπου 30 πεζοπόρους της ομάδας.

Ημι-ομαδική (όσων ανέβηκαν ως εδώ) στο εκκλησάκι του Αφέντη Χριστού στη δεύτερη κορυφή του ιερού βουνού των Μινωιτών του Γιούχτα.

Κνωσανό φαράγγι

Η πεζοπορία μας ξεκίνησε στις εννιά το πρωί από την υδατογέφυρα των Σπηλίων ή της Αγίας Ειρήνης, κοντά στην Κνωσό, όπου μας άφησε το λεωφορείο. Μαθαίνουμε ότι το εντυπωσιακό αυτό έργο κατασκευάστηκε την εποχή της Αιγυπτιοκρατίας (1830-40) με σκοπό την υδροδότηση του Ηρακλείου, ωστόσο πάτησε πάνω στ’ αχνάρια παλιού ρωμαϊκού υδραγωγείου. Η άφιξή μας τρομάζει τα δεκάδες πουλιά, που φωλεύουν στις μικρές οπές της μνημειώδους αυτής κατασκευής  και πετάνε ψηλά πάνω απ’ τα κεφάλια μας κράζοντας.

Από εδώ θα συνεχίσουμε τραβώντας για το Κνωσανό φαράγγι μια καταπράσινη στενή ρεματιά με το ρυάκι να τρέχει, με όμορφα κρίνα, πλατάνια, κισσούς και βάτα, αλλά και πολλά σκουπίδια δυστυχώς. Το πέρασμα του είναι εύκολο από μονοπάτια και χωματόδρομους και πολύ καλά σηματοδοτημένο (έχει αγώνα ορεινού τρεξίματος στην περιοχή την επόμενη Κυριακή κι έχουν φρεσκάρει τη διαδρομή για καλή μας τύχη). Περνάμε δίπλα από περβόλια με εσπεριδοειδή, από φροντισμένα αμπέλια, από μονοπάτια, όπου ξεπροβάλουν οι πρώτες ορχιδέες, κρυφοκοιτάζοντας  που και που τις κορφές της οροσειράς του Γιούχτα, τελικό στόχο της πεζοπορίας που φαίνονται στο βάθος και μας τρομάζουν με τον όγκο τους. Στάσεις με σημεία ενδιαφέροντος η εκκλησία των Αγίων Αποστόλων με την καμπάνα της από βόλι του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου, η δεύτερη υδατογέφυρα πάνω απ’ τον Συλαμιανό ποταμό, η εγκαταλελειμμένη μονή της Παναγίας της Καρυδακιανής καλυμμένη από κισσούς.

Υδατογέφυρα των Σπηλίων ή της Αγίας Ειρήνης, κοντά στην Κνωσό, όπου μας άφησε το λεωφορείο. Μαθαίνουμε ότι το εντυπωσιακό αυτό έργο κατασκευάστηκε την εποχή της Αιγυπτιοκρατίας (1830-40) με σκοπό την υδροδότηση του Ηρακλείου, ωστόσο πάτησε πάνω στ’ αχνάρια παλιού ρωμαϊκού υδραγωγείου.

Κνωσανό φαράγγι, διασχίζει την Κνωσό και τελειώνει λίγο πριν τις Αρχάνες. Μια όαση πράσινου!

Στην έξοδο του Κνωσανού φαραγγιού φαίνεται ο ο Γιούχτας, το ιερό βουνό των Μινωιτών, στο οποίο θα ανέβουμε κιόλας, προοπτική, που μας προκαλεί δέος.

Στην δεύτερη υδατογέφυρα της πορείας στον Συλαμιανό ποταμό

Στο τελείωμα του κνωσανού φαραγγιού

Εποχή της ίριδας

Και της ανθισμένης μυγδαλιάς

Στο ιερό βουνό των Μινωιτών

Αφήνοντας το φαράγγι στην έξοδό του κοντά στον Άγιο Μάμα, δίπλα στις Αρχάνες παίρνουμε αγροτικούς ανηφορικούς δρόμους ανάμεσα από καλοκλαδεμένα αμπέλια με ψηλά κλήματα παραταγμένα σε σειρές, τόσο διαφορετικά απ’ τα δικά μας. Η θέα στα βόρεια παράλια γίνεται όλο και πιο εντυπωσιακή. Φτάνουμε κάπως έτσι στον περιφραγμένο αρχαιολογικό χώρο των Ανεμοσπηλίων, όπου βρέθηκαν σπάνια -για τη μινωική Κρήτη- ίχνη με ενδείξεις ανθρωποθυσίας. Από εδώ θα αρχίσει το περίφημο μινωικό μονοπάτι που διασχίζει την δυτική πλευρά της οροσειράς του Γιούχτα, που σου χαρίζει εντυπωσιακή θέα στην κοιλάδα νότια του Ηρακλείου με οικισμούς, λατομεία αργύρου, αλλά και τις χιονισμένες κορφές του Ψηλορείτη, την σουβλερή μύτη του Στρούμπουλα. Κάποτε βλέπεις από μακριά και το εκκλησάκι του Αφέντη Χριστού, που σημαίνει και το τέλος τεσσάρων ωρών συνεχόμενης ανηφόρας για εμάς, να κρέμεται στον απότομο γκρεμό, όπου φέρνουν γυροβολιές δεκάδες όρνια. Αξιόλογα σημεία εδώ ο αρχαιολογικός χώρος με επίστρωση δαπέδου σε ένα κοίλωμα πριν τις κορυφές, το μινωικό ιερό κορυφής στην πρώτη την ψηλότερη κορφή (811 μ.) και τέλος το περίφημο τετράκλητο εκκλησάκι στην δεύτερη κορφή, δείγμα ότι το βουνό αυτό λατρευόταν ασταμάτητα ανά τους αιώνες.

Το κίτρινο το χρώμα που επικρατεί σήμερα ταιριάζει και με το μπλουζάκι μας

Όμορφα φροντισμένα αμπέλια στην έξοδο του Κνωσανού φαραγγιού στον Άγιο Μάμα

Αν και από επαρχιακό δρόμο η ανηφόρα ως το μονοπάτι προς Γιούχτα ζορίζει αρκετά

Γι' αυτό και η οργανωτική επιτροπή των αγώνων ορεινού τρεξίματος που γίνεται εδώ αποφάσισε να δώσει λίγο κουράγιο.

Πληροφορίες για τον αρχαιολογικό χώρο των Ανεμοσπηλίων από τον ειδικό, τον Γιώργο Πόθο

Ανεμοσπήλια, ο χώρος όπου βρέθηκαν τρεις μυστηριώδεις σκελετοί: ενός νεαρού άντρα δεμένου πισθάγκωνα πάνω σε βωμό με καρφωμένο μαχαίρι στην καρδιά, μιας γυναίκας δίπλα του πιθανόν ιέρειας κι ενός άντρα στο διπλανό δωμάτιο. Η ερμηνεία που δίνεται είναι ότι πρόκειται για ανθρωποθυσία κατά τη διάρκεια της οποίας ξέσπασε σεισμός!

Θέα στην δυτική πλευρά με τις χιονισμένες κορφές του Ψηλορείτη να κλέβουν την παράσταση. ΚΑΤΩ: Το μονοπάτι που διασχίζει τη δυτική πλευρά του Γιούχτα και το εκκλησάκι της κορυφής, που φαίνεται να κρέμεται στον γκρεμό.

Στο μινωικό ιερό κορυφής της πιο ψηλής κορφής του Γιούχτα στα 811 μέτρα

Λίγο πιο χαμηλά άλλο ιερό με θέα στα βόρεια παράλια.

Το μέρος φημίζεται για την πληθώρα από γύπες (gyps vulvus)

Επιτέλους στο τετρακλητο εκκλησάκι του Αφέντη Χριστού, που σαν να κρέμεται στον γκρεμό, μετά από 4ωρη ανηφόρα.

Κι άλλη μια ομαδική απ' την ανατολική πλευρά, με θέα τις Αρχάνες, που αποτελούν και το τέλος της πεζοπορίας μας.

Μετά από μια στάση να θαυμάσουμε τη θέα θα πάρουμε το κατηφορικό μονοπάτι στα ανατολικά με τη θέα στα βουνά της Δίκτης και τις Αρχάνες, που θα μας οδηγήσει σε μια περίπου ώρα στην γραφική κωμόπολη, όπου θα σταματήσουμε λίγο για φαγητό και καφέ στις περίφημες ταβέρνες και τα παραδοσιακά καφενεία και μια περιδιάβαση στα ζωγραφισμένα όμορφα σοκάκια της.

Στο κατηφορικό μονοπάτι προς Αρχάνες, την όμορφη κωμόπολη με τα γραφικά ζωγραφισμένα στενά, τις παραδοσιακές ταβέρνες και τα καφενεία. 

Ένα μερακλίδικο καφεδάκι στη λιακάδα το δικαιούμαστε, νομίζω!

Χωρίς πολλές δυσκολίες η διαδρομή των 13 χλμ, αλλά με αξιόλογη υψομετρική διαφορά 740 μ, πρόσφερε εκτός από τις όμορφες εμπειρίες και μια καλή εξάσκηση. Κι όλα αυτά σε συνδυασμό με τον καλό καιρό και την καλή παρέα αποτέλεσαν μια δυνατή εμπειρία για όλους εμάς. Για όλα αυτά αισθανόμαστε ευγνώμονες στον αρχηγό μας, Παναγιώτη Ευδαίμων για την πραγματοποίηση αυτής της εξόρμησης.

Ευχαριστούμε τον αρχηγό, Παναγιώτη Ευδαίμων

Αντί παπιού ένας γάτος Αρχανιώτης

ΑΡΧΗΓΟΣ: Παναγιώτης Ευδαίμων

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Παναγιώτης Ευδαίμων, Μαρία Μετζογιαννάκη, Annika Thunström

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ - ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ: 

Μαρία Μετζογιαννάκη

ΒΙΝΤΕΟ:-----------

ΧΑΡΤΗΣ ΠΕΖΟΠΟΡΙΑΣ: 

Παναγιώτης Ευδαίμων

Με την υποστήριξη του Wikiloc

ΚΝΩΣΟΣ – ΓΙΟΥΧΤΑΣ

Σε μονοπάτια του μύθου και της ιστορίας περπάτησε ο Ορειβατικός Σύλλογος Αγίου Νικολάου την Κυριακή 18 Φεβρουαρίου 2024, λίγο μετά τον αρχαιολογικό χώρο της Κνωσού ως το ιερό βουνό των θεών, τον Γιούχτα κοντά στο Ηράκλειο.

Ομαδική στην είσοδο του Αφέντη Χριστού στην κορυφή του Γιούχτα!

ΚΝΩΣΑΝΟ ΦΑΡΑΓΓΙ

Η πορεία μας ξεκινάει λίγο πριν τις 9 το πρωί από την υδατογέφυρα της Αγίας Ειρήνης στα Σπήλια κοντά στην Κνωσό (πρόκειται, διαβάζω, για τη μεγαλύτερη υδατογέφυρα της Κρήτης, κατασκευασμένη επί Αιγυπτιοκρατίας, προκειμένου να φέρει το νερό στο Μεγάλο Κάστρο, το σημερινό Ηράκλειο πατώντας ωστόσο στα θεμέλια προηγούμενης ρωμαϊκής), όπου συναντιόμαστε με τον Μαρίνο, την Ελίνα και τον Μανώλη, τους καλούς φίλους κι οδηγούς μας στη σημερινή περιπέτεια.

Υδατογέφυρα για τη μεταφορά νερού από τις Αρχάνες στο Ηράκλειο, χτισμένη επί Τουρκοκρατίας. Στις εσοχές της φωλιάζουν εκατοντάδες κάργιες, αλλά και κάμποσα αδέσποτα σκυλιά, που μας καλωσόρισαν! 

Αποχαιρετώντας το εντυπωσιακό μνημείο και τα φιλικά αδεσποτάκια, που βρίσκουν καταφύγιο εδώ, καθώς και τις εκατοντάδες κάργιες, που φωλεύουν στις εσοχές του, εισχωρούμε στο καλά σηματοδοτημένο Κνωσανό φαράγγι. Όσο προχωράμε κοντά στην κοίτη του, περπατάμε δίπλα στο τρεχούμενο νερό και την οργιώδη βλάστηση. Όπου αυτό δεν είναι προσπελάσιμο, ανεβαίνουμε και συνεχίζουμε παράλληλη πορεία από χωματόδρομους δίπλα σε περιβόλια με εσπεριδοειδή. Ξαποσταίνουμε λίγο στην μονόχωρη εκκλησούλα των Αγίων Αποστόλων με την καμπάνα της φτιαγμένη από βόλι του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου και συνεχίζουμε στο μονοπάτι.

Ξεκινάμε στο Κνωσανό φαράγγι

Άλλοτε περνώντας από αμπέλια, ελαιώνες και κήπους με εσπεριδοειδή

Άλλοτε 'βουτώντας' μέσα στην οργιώδη βλάστηση δίπλα στο ρυάκι ως το εκκλησάκι των Αγίων Αποστόλων με την καμπάνα του από βόλι του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου

Κάποια στιγμή μένουμε άφωνοι από το θέαμα του Γιούχτα ίσια μπροστά μας –εκεί θα ανεβούμε; Ωχ!-, της εύφορης κοιλάδας με τους ελαιώνες και τα αμπέλια στη δεξιά κοίτη απέναντί μας και της εντυπωσιακής δεύτερης υδατογέφυρας του Μοροζίνι, που ενώνει τις δυο πλευρές του φαραγγιού πάνω απ’ τον Συλαμιανό ποταμό.  Στο μονοπάτι που περπατάμε πλήθος είναι τα αγριολούλουδα, που δεν μπορούμε να μη δούμε, καθώς η παρέα των αρχηγών μας σήμερα, γνωστοί φυσιοδίφες  και λουλουδοκυνηγοί -μόνο για φωτογραφίες, ποτέ για κόψιμο- μας τα συστήνουν: εδώ το κυκλάμινο το creticum, εδώ η ορχιδέα η κνωσιανή, οι ίριδες και τόσα άλλα. Μια ακόμα ‘βουτιά’ στο καταπράσινο φαράγγι θα μας οδηγήσει στην εγκαταλελειμμένη σήμερα Μονή της Παναγίας της Καρυδακιανής,  καλυμμένης από κισσούς που της δίνουν μια μυστηριώδη ατμόσφαιρα. Εδώ κοντά, σε περιόδους με καλές βροχοπτώσεις, σχηματίζεται συνήθως ένας μικρός καταρράκτης.  

Εντυπωσιακή θέα καθώς αντικρίζουμε τον Γιούχτα να αναδύεται ανάμεσα στις δυο πλευρές του φαραγγιού, τις οποίες ενώνει η δεύτερη υδατογέφυρα του Μοροζίνι

Η εγκαταλελειμμένη μονή της Παναγίας της Καρυδιανής κοντά στην υδατογέφυρα σε έναν καταπράσινο χώρο, όπου κυριαρχεί ..ο κισσός! 

Μια όμορφη ίριδα

Το κρητικό κυκλάμινο

Μια συλλογή από όμορφα αγριολούλουδα, που συναντήσαμε, που μας έστειλε η Ελίνα

Ο Μαρίνος φωτογραφίζει μια μικροσκοπική ορχιδέα, που ούτε καν θα την προσέχαμε, αν δεν ήταν αυτός

Κι ιδού η σταρ: ορχιδέα η Κνωσανή (φώτο Ελίνα Στρικ)

ΣΤΟΝ ΓΙΟΥΧΤΑ

Κάπως έτσι αποχαιρετούμε το φαράγγι και βγαίνουμε στον επαρχιακό δρόμο γι’ Αρχάνες, απ’ όπου θα ακολουθήσουμε πορεία κάθετα ανηφορική (πολλές οι ανηφόρες σήμερα!) ως το διάσελο, απ’ όπου θα πάρουμε το μονοπάτι για τη διάσχιση του Γιούχτα, του ιερού βουνού των Μινωιτών (σύμφωνα με τον θρύλο εδώ ήταν ο τάφος του Δία, καθώς οι κορυφές του βουνού, φαίνονται από μακριά σαν πρόσωπο που κοιτάζει τον ουρανό). Στη διαδρομή μάς συνοδεύουν οι γύπες, που φωλεύουν στις απόκρημνες πλαγιές του βουνού. Εξοικειωμένοι πια με την ανθρώπινη παρουσία δε διστάζουν να πετάξουν ξεδιάντροπα χαμηλά!Παρηγοριά στην ανηφόρα που δε λέει να τελειώσει κι η θέα που ανοίγεται μπροστά μας: οι Αρχάνες ανατολικά, η εύφορη κοιλάδα του Γιόφυρου δυτικά, η πόλη του Ηρακλείου βόρεια, καθώς κι οι συνεχόμενοι αρχαιολογικοί χώροι: το ιερό στη θέση Ανεμοσπήλια (όπου υπάρχουν ενδείξεις πιθανής ανθρωποθυσίας κατά τον αρχαιολόγο, κύριο Σακελλαράκη),  το πλάτωμα με το ψηφιδωτό και τέλος το ιερό κορυφής του Γιούχτα. Από το τελευταίο ξεκινά πλακόστρωτο μονοπάτι, που μας οδηγεί στην τετράκλιτη (!) εκκλησία του Αφέντη Χριστού στο χείλος απόκρημνου βράχου. Εδώ θα κάνουμε μια σύντομη στάση κι έπειτα θα πάρουμε το πολύ όμορφο κατηφορικό μονοπάτι, που με πορεία μιας περίπου ώρας θα μας οδηγήσει στις Πάνω Αρχάνες. Μια σύντομη περιήγηση στην γραφική κωμόπολη με τους ζωγραφισμένους τοίχους, κατάμεστης από κόσμο, καθώς φημίζεται για τις ταβέρνες της, και μια εξίσου σύντομη στάση για ένα καφέ, πριν να πάρουμε τον δρόμο του γυρισμού, την οφείλουμε στον εαυτό μας.

Πολλοί οι γύπες που φωλιάζουν στις πλαγιές του Γιούχτα

Το εκκλησάκι κρέμεται στην άκρη του γκρεμού

Εύφορες περιοχές στα ενδότερα του Ηρακλείου

Πολλοί οι αρχαιολογικοί χώροι. Ο Γιούχτας ήταν ιερός από την αρχαιότητα ως τις μέρες μας

Στην κορυφή

Εσωτερικό Αφέντη Χριστού

Σκαλωμένο σε απόκρημνο βράχο το εκκλησάκι

Στο προαύλιο του με την καταπληκτική θέα

Αρχάνες, γραφική κωμόπολη με ιστορία

Χωρίς πλάκα η σημερινή πορεία ήταν σχεδόν αντάξια της ανάβασης ενός Ψηλορείτη, καθώς απ’ τα 70 μ υψόμετρο ανεβήκαμε στα 811 της πιο ψηλής κορυφής του Γιούχτα, διανύοντας συνολικά 13 χιλιόμετρα, κυρίως ανηφορικής πορείας σε 6 ώρες με τις στάσεις. Ευχαριστούμε από καρδιάς τους αρχηγούς μας: Μαρίνο Γκόγκολο (Κνωσανό φαράγγι) και Παναγιώτη Ευδαίμων (μονοπάτι Γιούχτα). Και στην άλλη με καλό!

Ευχαριστούμε Μαρίνο και Ελίνα για την παρέα τους και την ξενάγησή τους στις όμορφες λουλουδάτες γωνιές του Κνωσανού φαραγγιού

ΑΡΧΗΓΟΣ: Μαρίνος Γκόγκολος, Παναγιώτης Ευδαίμων

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Παναγιώτης Ευδαίμων, Μαρία Μετζογιαννάκη, Ελίνα Στρικ

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ - ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΚΕΙΜΕΝΟΥ: Μ. Μετζογιαννάκη

ΒΙΝΤΕΟ: του Παναγιώτη Ευδαίμονα στο fb: 

https://www.facebook.com/panos.evdemon/videos/421207840465970?idorvanity=588468201282923

ΧΑΡΤΗΣ ΠΕΖΟΠΟΡΙΑΣ 

Powered by Wikiloc