Την Κυριακή 18 Ιανουαρίου 2026, ημέρα άκρως
χειμωνιάτικη, πραγματοποίησε ο Ορειβατικός
Σύλλογος Αγίου Νικολάου μια ακόμα πεζοπορία στο αγαπημένο μας Καθαρό. Για άλλη μια φορά μικρή η ομάδα, καθώς
έβρεχε την προηγούμενη κι ο δυνατός βοριάς ήταν αποτρεπτικός.
Ομαδική με φόντο τη χιονούρα μπροστά από την αγροικία στους πρόποδες των Ανεφελάκων
Έτσι
ξεκινάμε αφήνοντας τα οχήματά μας ένα
χιλιόμετρο πριν τον Αβδελιακό, 13
πεζοπόροι, με θερμοκρασία 0ο Κελσίου, αλλά και σαφώς λιγότερο αέρα από
τα παράλια. Ο ουρανός βαρύς προμηνύει ότι η κακοκαιρία δεν έχει τελειώσει. Ξεκινάμε
ωστόσο ανηφορικά ανάμεσα από πέτρες, σκόρπια πρίνα με τα βελανίδια χαμόστρωμα,
βρύα και λειχήνες να έχουν καλύψει τους κορμούς των δέντρων και να τους δίνουν
χρωματισμό στολής παραλλαγής. Πολλά τα χόρτα και μερικοί ήρθαν με τα μαχαιράκια
τους: καλίτσες, χαρακούλια, ραδίκια. Σταθερός πάντως ο ρυθμός και χωρίς πολλές στάσεις,
η μέρα δεν αφήνει περιθώρια. Σε όλη την ανηφόρα ως πάνω αρκετές χιονούρες εδώ
κι εκεί μας θυμίζουν ότι είμαστε στα μέσα του χειμώνα. «Κρίμα που έβρεξε χθες,
αλλιώς θα ήταν πιο πολλές» λέει ο Παναγιώτης, αλλά κι έτσι είναι ένας λόγος που
κάνει την πεζοπορία μας ιδιαίτερη. Όταν ανεβαίνουμε ψηλότερα ανοίγονται «παράθυρα
θέας»: αριστερά τα παράλια λουσμένα στο φως, δεξιά το οροπέδιο Καθαρού κι οι χιονισμένες
κορφές της Δίκτης να μπαινοβγαίνουν στα σύννεφα.
Μηδέν βαθμοί Κελσίου και ντυμένοι σαν κρεμμύδια
Χιονούρες εδώ κι εκεί αναδεικνύουν τα όμορφα χρώματα των θάμνων
Στον βαρύ ουρανό των κορυφών παραφωνία αποτελεί το φως που λούζει τα παράλια
Βρύα έχουν καλύψει τα πάντα
Δέντρα σμιλεμένα απ' τον χρόνο και τις καιρικές συνθήκες
Στα ριζά της αγαπημένης μας κορφής των
Ανεφαλάκων, όπου συχνά περπατάμε πολλές φεγγαροβραδιές το καλοκαίρι,
συναντάμε τα πρώτα μεγάλα
πηγάδια-κουλούρες στη μέση της πλαγιάς, εκεί που λιώνει το χιόνι και
υγροποιείται, για να αποθηκεύεται το νερό και για το καλοκαίρι. Και το
χρειάζονταν εδώ πάνω το νερό, καθώς απ’ ότι φαίνεται είχε ο τόπος ευρεία
κατοίκηση τους θερινούς μήνες: πολλά τα χαλάσματα από παλιές αγροικίες και μαντριά.
Ο καιρός αγριεύει που και που
Φωτογραφίζοντας τους κρύσταλλους στους θάμνους
Οι πηγάδες κατά τη διάρκεια της διαδρομής μαζεύουν νερό σε ημιπαγωμένη κατάσταση λόγω ψύχους
Η ομάδα στην κουλούρα
Συνεχίζουμε
διασχίζοντας το βουνό εγκάρσια βάζοντας στόχο την Πλατιά κορφή (1480)και τον Κότσυρο (1455). Ως τώρα το κρύο
είναι υποφερτό αρκεί να είσαι σε κίνηση, όμως μόλις ξεμυτίζουμε στις δυο κορφές,
οι ριπές του κρύου αέρα κάνουν την κατάσταση αφιλόξενη. Παρ’ όλ’ αυτά υπάρχουν ακόμα
κάποιοι ατρόμητοι, που επιμένουν να φωτογραφηθούν δίπλα στο τριγωνομετρικό του
στρατού, γνωστό στη γλώσσα των ορειβατών ως «κολωνάκι». Όπως και να έχει
καταφέραμε να ανεβούμε ενάντια στις προβλέψεις και τώρα αρχίζει η απότομη
κατηφοριά. Θέλει προσοχή: το τοπίο είναι βραχώδες, ενώ που και ριπή χιονόνερου
μαζί με τον αέρα που δε λέει να κόψει, μας ωθεί να συντομεύουμε μην αλλάξει ο
καιρός.
Άλλο ένα κοντράστ των ηλιόλουστων παραλίων με τον πάγο στους θάμνους του Καθαρού
Στην Πλατιά κορφή ((1480) κι απέναντι ο Κότσυρος (1455) -φαίνεται το κολωνάκι του
Στο απάγγιο της δυτικής πλευράς του Κότσυρου
Εγκισσός, απ' όπου πήραμε τον χωατόδρομο
Διασχίζοντας την ανατολική πλευρά του οροπεδίου του Καθαρού. Απέναντι οι χιονισμένες κορφές της Δίκτης
Εγκισσός
Αλώνι ή πηγάδα ξέχειλη με νερό
Κάπως
έτσι φτάνουμε σε οικισμό με παλιά
σπίτια, μερικά αναπαλαιωμένα, αλώνια και μαντριά. Μάλλον πρόκειται για τον Εγκισσό, αν κρίνουμε από σχετική
πινακίδα. Από εδώ θα πάρουμε χωματόδρομο-ταυτίζεται με το Ε4- που μετά από
μία ώρα θα μας οδηγήσει στα αμάξια μας, αφού διασχίσουμε πρώτα όλη την ανατολική πλευρά του οροπεδίου. Μπορεί τα
οπωροφόρα δέντρα να μην έχουν φύλλα, όμως ορισμένα κρατάνε ακόμα καρπούς και μοιάζουν
στολισμένα σαν χριστουγεννιάτικα με τις μπάλες τους. Οι στέρνες είναι ξέχειλες
με νερό κι αντανακλούν τον βαρύ ουρανό ανάμεσα στα πεσμένα φύλλα. Κι ακόμα ο
καπνός απ’ τα τζάκια κάποιων σπιτιών, που έχουν «ανοιχτεί» λόγω
Σαββατοκύριακου, δίνει μια εικόνα θαλπωρής παλιάς κοπής.
Χιονισμένος ο Λάζαρος της Δίκτης μας συντροφεύει στον περίπατό μας
Ανθισμένη μυγδαλιά στα 1000 μ υψόμετρο
Στην ΒΑ πλευρά του Καθαρού στο εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου
Οροπέδιο Καθαρό μετά τη βροχή
Ακόμα κρέμονται ζουμερά μήλα στα κλαδιά
Τυχεροί όσοι έμειναν
για ένα κρασί στην ταβέρνα στον Αβδελιακό, οι υπόλοιποι βιαστικοί έφυγαν να
εκμεταλλευτούν το υπόλοιπο της μέρας. Μιας μέρας που άφησε την ικανοποίηση ότι
ξεμυτίσαμε απ’ το σπίτι παρά τις αντίξοες συνθήκες, περπατήσαμε γύρω στα 11 χλμ με 420 υψομετρική διαφορά, είδαμε τους φίλους
μας και τώρα θα γυρίσουμε σπίτι μας να χουχουλιάσουμε, όπως αρμόζει σε μια κρύα
μέρα. Και για όλα αυτά πρέπει να
ευχαριστήσουμε την αρχηγό, Σοφία Σιδηροπούλου, που μας σύστησε το Καθαρό
από μια άλλη του πλευρά!
Ευχαριστούμε την αρχηγό, Σοφία Σιδηροπούλου, εδώ με τον Βαγγέλη τον Τσιχλή
Μια
Κυριακή γεμάτη φύση, ιστορία και εκπλήξεις ήταν αυτή του Ορειβατικού Αγίου
Νικολάου στις 22 Ιουνίου 2025. Μια
πανέμορφη πεζοπορική διαδρομή στο Οροπέδιο Καθαρού, με δυνατές εικόνες,
ιστορικές στιγμές και ζεστή παρέα. Η φύση, όπως πάντα, μας εντυπωσίασε — και
πάλι μας υπενθύμισε ότι ο τόπος μας κρύβει πάντα κάτι νέο να μας δείξει.
Ομαδική μας με θέα το Καθαρό από τον λόφο του Αγίου Δημητρίου
Η Διαδρομή
Ξεκινήσαμε
από το Αβδελιακό, τον οικισμό του
οροπεδίου, και μέσα από έναν σύντομο χωματόδρομο, φτάσαμε στον Σγουρό Πρίνο. Στη συνέχεια, επισκεφτήκαμε το παλιό εκκλησάκι του Αγίου Δημητρίου, με την
χαρακτηριστική οβίδα στη θέση της καμπάνας — ένα σιωπηλό απομεινάρι της
ιστορίας. Ανηφορίσαμε μέσα από τον παλιό
οικισμό Μαύρες, ακολουθώντας μονοπάτι που οδηγεί προς τον Λάζαρο. Στο
διάσελο στρίψαμε δεξιά και ανεβήκαμε στον
λόφο της Ωριάς, απολαμβάνοντας μια εκπληκτική θέα: το Οροπέδιο Καθαρού
απλωνόταν μπροστά μας, ενώ το Λασίθι φαινόταν να βρίσκεται μια ανάσα μακριά.
Αβδελιακός, ο οικισμός του οροπεδίου με τις γραφικές ταβέρνες του και το εκκλησάκι του Αγίου Ιωάννη
Ξεκινώντας από χωματόδρομο περνάμε από το εκκλησάκι του Αγίου Ιωάννη στις Μαύρες
Κι από τον Σγουρό Πρίνο με το παλιό τυροκομείο, που μας έχει παραχωρηθεί από την κοινότητα Κριτσάς
Το εκκλησάκι του Αγίου Δημητρίου στον λόφο, που προσφέρει ωραία θέα στο οροπέδιο. Κάτω το εικόνισμα του Αγίου και μια όμορφη λεπτομέρεια του παραθυριού της κόγχης.
Συνεχίζοντας ανηφορικά
Στο κολονάκι του λόφου της Ωριάς, τον οποίο σήμερα περιτριγυρίσαμε
Θέα του Καθαρού από τον λόφο της Ωριάς (Το Οροπέδιο
του Καθαρού βρίσκεται στα Λασιθιώτικα
Όρη, 26 χλμ νότια του Αγίου
Νικολάου και 16 χλμ δυτικά της Κριτσάς,
σε υψόμετρο 1150 μέτρων και στη σκιά της επιβλητικής κορφής Λάζαρος (2085μ))
Εντυπωσιακή αγροικία στο διάσελο
Ο "Λάκκος τσ' 'Ωχρας" απ' το διάσελο (φωτογραφία από τη διερευνητική)
Ο Λάζαρος απ' το διάσελο (φωτογραφία από τη διερευνητική)
Όμορφο κλικ απ' τον φακό του αρχηγού!
Νερά, μονοπάτια και ο θρυλικός Πρίνος
Από εκεί κατηφορίσαμε στη θέση Τρύπα, όπου αναβλύζει η ομώνυμη πηγή. Συνεχίσαμε μέσα από ένα μικρό φαράγγι, για να επισκεφθούμε —ως σύλλογος για πρώτη φορά— τον εντυπωσιακό Πρίνο του Εγγλέζου. Ένα αληθινό θαύμα της φύσης: τεράστιος, σκιερός και ιστορικός. Ο φίλος μας, Χριστόφορος, μάς αποκάλυψε ότι πρόκειται για τον μεγαλύτερο πρίνο —τουλάχιστον— της Ελλάδας. Η Γεωργία, με τόλμη και περιέργεια, μπήκε στο εσωτερικό του δέντρου και χάρη σε αυτήν έχουμε σπάνιες εικόνες από μέσα!
Το μικρό οροπέδιο "Λάκκος τσ' Ώχρας". "Ο Λάκκος η το Λακκί σαν όνομα στην Κρήτη σημαίνει τη μικρή πόγλη, το μικρό πλάτωμα που είναι εύφορο και πλούσιο σε χώμα ανάμεσα σε ορεινές εκτάσεις. Η ευρύτερη περιοχή του Καθαρού και όχι μόνο έχει πολλές παρόμοιες ονομασίες. Καθάριος Λάκκος, Καλός Λάκκος, Ανεμόλακκος, Λάκκος της Ώχρας κ.τ.λ", τάδε έφη Χριστόφορος, που τα ξέρει όλα!
Στον πρίνο του Εγγλέζου ή Θερίοπρινο (σύγκριση με ανθρώπους, φωτο διερευνητικής)
Ομαδική στον πρίνο του Εγγλέζου
ΠΑΝΩ: Η Γεωργία πασίχαρη που τα κατάφερε να μπει στην κουφάλα κι από κάτω η άκαρπη προσπάθεια της Μετζό να μπει στη διερευνητική, που όμως μας δίνει μια εικόνα του θηριώδους δέντρου!Ο Χριστόφορος Χειλαδάκης στον πρίνο του Εγγλέζου (κάτω βίντεο, όπου μας δίνει πληροφορίες για τον θηριώδη αυτόν πρίνο, που ίσως είναι ο μεγαλύτερος της Ελλάδας)
Λιμνοδεξαμενές και επιστροφή
Καθ’
όλη τη διαδρομή, εντυπωσιαστήκαμε από τις πολλές λιμνοδεξαμενές, οι οποίες όχι μόνο ομορφαίνουν το τοπίο, αλλά
εξυπηρετούν και πρακτικές ανάγκες: ποτίζουν ζώα, περιβόλια και μικρούς κήπους.
Στη συνέχεια επιστρέψαμε περνώντας από μονοπάτια και δρόμους λιγότερο γνωστούς,
και είχαμε την τύχη να μας υποδεχθούν φιλόξενοι ντόπιοι με μια ρακί — γιατί σε
τέτοια μέρη, οι παραδόσεις και η ζεστασιά των ανθρώπων είναι πάντα παρούσες.
Πηγή "Τρύπα"
Πηγή "Τρύπα"
Μία από τις πολλές τεχνητές λιμνοδεξαμενές της περιοχής για τη συλλογή νερού. Όπως λέει ο Χριστόφορος: "σχετικά με τις λιμνούλες που έχει το οροπέδιο του Καθαρού οι οποίες είναι πολλές είναι όλες τεχνητές και σκαμμένες από τον άνθρωπο. Εκεί μέσα συγκεντρώνεται το νερό το οποίο μετά χρησιμοποιείται για πότισμα. Το έδαφος του Καθαρού αποτελείται από μη υδατοπερατά εδάφη εξού και είναι ιδανικό για τέτοιες κολύμπες όπως τις αποκαλούν οι ντόπιοι"
Και το παπάκι μας στη λιμνοδεξαμενή (η χαρά του!)
Συμπεράσματα - Ευχαριστίες
Περπατήσαμε
συνολικά γύρω στα 14 χλμ με περίπου 420
μ. υψομετρική διαφορά. Ευχαριστούμε
τον αρχηγό μας, Γιάννη Πάγκαλο και τους 16 συνοδοιπόρους του, καθώς και τον Γιώργο Ανδρουλάκη, δεινό γνώστη
της περιοχής, στα πατήματα του οποίου κινηθήκαμε, όπως και τον Χριστόφορο Χειλαδάκη για την παρέα του
και τις πληροφορίες που μας δίνει κάθε φορά!
Η
αποτίμηση της εξόρμησης είναι ξεκάθαρη: Όσο καλά κι αν γνωρίζουμε τον τόπο μας,
πάντα υπάρχει κάτι νέο να μας εκπλήξει. Η φύση, η ιστορία και η παρέα ήταν, για
άλλη μια φορά, ο καλύτερος συνδυασμός. Μέχρι την επόμενη εξόρμηση... να είμαστε
καλά να ανακαλύπτουμε!
Στο Καθαρό -λόγω υψομέτρου- επικρατεί ακόμα μια ύστερη άνοιξη
