ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΡΙΝΑ ΣΤΟΝ ΚΡΟΥΣΤΑ

Την Κυριακή 15 Φλεβάρη 2026 περπάτησε ο Ορειβατικός Σύλλογος Αγίου Νικολάου στην όμορφη κοντινή μας περιοχή, από την Πρίνα για τον Κρούστα. Παρά τον νοτιά που λυσσομανούσε σε όλον τον νομό, τριάντα άτομα όλων των ηλικιών μαζεύτηκαν τελικά στο Δημοτικό Σχολείο Κρούστα, όπου αφήσαμε κάποια αυτοκίνητα και συνεχίσαμε για την Πρίνα, καθώς η διαδρομή δεν ήταν κυκλική.

Ομαδική μας σε ένα απάνεμο ξέφωτο τριάντα ορειβάτες όλων των ηλικιών σε αρμονική συνύπαρξη (φώτο Δημήτρης)

Ξεκινάμε λοιπόν την πεζοπορία από το ορεινό χωριό της Πρίνας (350μ), που απέχει 24 χλ από τον Άγιο Νικόλαο και 14 από την Ιεράπετρα, περίφημο για το δάσος του, αλλά και για το μέλι του. Το αποχαιρετάμε γρήγορα τραβώντας ανηφορικά από τα έρημα στενά με τα εγκαταλελειμμένα σπίτια και τις ανθισμένες αμυγδαλιές χαζεύοντας το ύψωμα του Τιμίου Σταυρού να χάνεται στην ομιχλώδη από σκόνη ατμόσφαιρα και το δυνατό φως του ήλιου.

Ξεκινάμε από την Πρίνα, χωριό περίφημο για το μέλι του, πάνω αριστερά αχνοφαίνεται κάτω απ' το πέπλο της ομίχλης το ύψωμα με το εκκλησάκι του Τιμίου Σταυρού, το οποίο έχουμε επισκεφθεί πολλές φορές στο παρελθόν. ΚΑΤΩ: ανηφορίζοντας στα στενά και τους ελαιώνες του χωριού

Περνάμε από καταπράσινους ελαιώνες κι από κολύμπες με νερό της πρόσφατης νεροποντής. Περπατάμε κυρίως σε χωματόδρομους, φτιαγμένους κάποτε για πυρασφάλεια, ανάμεσα από πευκόδασος, σε άλλα σημεία πιο πυκνό σε άλλα πιο ανοικτό, ώστε να αφήνει  «παράθυρα» στον κόλπο του Μεραμπέλλου. Άνετη κι εύκολη διαδρομή, ιδανική για τις οικογένειες με παιδιά που μας ακολουθούν σήμερα και για κάποιους αρχάριους που μόλις ξεκίνησαν. Ο καιρός καλός, παρά την μειωμένη διαύγεια της ατμόσφαιρας - σε γενικές γραμμές ο αέρας δε μας ενόχλησε.

Θέα στον ομιχλώδη κόλπο του Μεραμπέλλου σε κάποια ξέφωτα

Θα τον καταφέρουμε τον βράχο, παιδιά;

Παρεάκια δίνουν και παίρνουν, χρόνο για κανένα αγριοράδικο βρίσκουμε, λουλουδάκια, ίριδες και ρωμουλέες, ξεπηδούν εδώ κι εκεί. Συναντάμε στον δρόμο παλιούς οικισμούς, περνάμε από το μικρό οροπέδιο του Πεντοχέρη με τα κλήματά του καλοκλαδεμένα, φτάνουμε στον Κομμένο Δέτη, φυσικό όριο ανάμεσα στα δύο χωριά, περνάμε από τις περιοχές Ρεθεμνιώτη και Μαχιδιά, όπου κυριαρχούν οι ελαιώνες, κατηφορίζουμε παράλληλα με τον Καλό Ποταμό (που αν τον συνεχίσεις ίσια κάτω θα σε βγάλει στο Ίστρον) και μέσω ενός παλιού καλντεριμιού θα καταλήξουμε τελικά στον -κάπως πιο ανεμοδαρμένο- Κρούστα στα 540μ..

Ρομουλέες

Σήμερα περπατήσαμε άνετα 10,2 χλμ με υψομετρική 365μ. σε τέσσερις ώρες (όπως τα κατέγραψε το «μηχανάκι» της Χριστίνας). Πεζοπορία όπου αναμείχθηκε η δικιά μας η ομάδα, του Ορειβατικού, με αρκετούς βετεράνους κι ανώτατο όριο ηλικίας γύρω στα 70 κι η παρέα του αρχηγού μας, Θέμελη Μαρνέλλου, κυρίως νεαρά παιδιά. Το να βλέπεις δίπλα – δίπλα εμάς, που αρκετοί είμαστε ήδη παππούδες με τον μικρό δεκάχρονο ορειβάτη, τον Δημήτρη, αλλά και τον νεαρό μπαμπά, τον Λευτέρη, που κουβαλούσε υπομονετικά στον μάρσιπο και τα δύο μικρά παιδάκια του, ήταν μια εικόνα άκρως ελπιδοφόρα κι ενθαρρυντική, για το πώς θα πρέπει να περνάμε τις Κυριακές μας και μου έφερε στο μυαλό το ποίημα του Μιχάλη Γκανά "Στα καμμένα":

..Έλα και πάρε με μαζί σου στην κυριακάτικη εκδρομή σου,
βγάλε με στο χλωρό κορμί σου, στις εκβολές του παραδείσου.

Έλα να βγούμε απ' το σπίτι …, πάρε και τα παιδιά μαζί σου
κι άφησε μόνη στο τραπέζι την τηλεόραση να παίζει….

με τα παιδάκια μας στον ώμο, για να μας δείχνουνε το δρόμο.

Είχαμε την τύχη να έχουμε οικογένειες σήμερα, κάτι που δίνει την ελπίδα ότι θα ξεκολλήσουμε επιτέλους απ' τις οθόνες...

 

Τιμή μας να έχουμε για πρώτη φορά αρχηγό, τον Θέμελη Μαρνέλλο, πεπειραμένο ορειβάτη, αναρριχητή, διασώστη, απ’ τους πιο καταρτισμένους στον τομέα του στην ευρύτερη περιοχή κι όχι μόνο (βρίσκεται στα σκαριά η πιθανότητα να συνεργαστεί ως υπεύθυνος ασφαλείας σε ντοκιμαντέρ της πολωνικής τηλεόρασης στις Άλπεις με θέμα τη ζωή της διάσημης ορειβάτισσας, Wanda Rutkiewicz  που κατάφερε να ανέβει σε πολλές από τις υψηλότερες κορυφές του κόσμο κι εξαφανίστηκε μυστηριωδώς στο Mont Blanc),  εμπνευστή του γραφείου υπαίθριων δραστηριοτήτων «Explore Agios Nikolaos», έναν νέο άνθρωπο με όραμα για τον τόπο του και με τόσες περγαμηνές στον τομέα του, που μαζί του νιώθεις τη σιγουριά ότι όλα θα πάνε καλά. Μια συνεργασία που ευχόμαστε να συνεχιστεί, γιατί όλους μας δένει η ίδια αγάπη για τη φύση!

Ευχαριστούμε τον αρχηγό, Θέμελη Μαρνέλλο και την παρέα του!!!

ΑΡΧΗΓΟΙ: Θέμελης Μαρνέλλος

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Μαρία Μετζογιαννάκη, Δημήτρης Σουγλέρης, Annika Thunström

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ - ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ: 

Μαρία Μετζογιαννάκη

ΒΙΝΤΕΟ:-----------

ΧΑΡΤΗΣ ΠΕΖΟΠΟΡΙΑΣ: 

Χριστίνα Καστρινάκη

Με την υποστήριξη του Wikiloc

ΣΤΟ ΦΑΡΑΓΓΙ ΤΟΥ ΜΕΣΩΝΑ ΚΑΙ ΤΟ ΚΑΣΤΡΟ ΚΑΒΟΥΣΙΟΥ

Την Κυριακή 8 Φεβρουαρίου είχαν κανονίσει οι γειτονικοί αδερφοί Ορειβατικοί Σύλλογοι, Αγίου Νικολάου και Σητείας να διασχίσουν από κοινού το περίφημο φαράγγι του Μέσωνα στο Καβούσι. Η δημοφιλία του προορισμού, ο καλός καιρός και το γεγονός ότι επιλέξαμε τη μικρή διαδρομή έφερε στην Ιερή Ελιά του Καβουσίου μια μεγάλη ομάδα περίπου 60 πεζοπόρων, που κατέφθαναν κατά ομάδες από τις τρεις μεγάλες πόλεις του νομού σε ένα μάζωμα που θύμιζε παλιές πανλασιθιώτικες πεζοπορίες! Η καθυστέρηση της μισής ώρας στην εκκίνηση δείχνει το πόσο δύσκολα διαχειρίσιμη είναι μια τόσο μεγάλη ομάδα ακόμα και για να στηθεί για μια αναμνηστική φωτογραφία δίπλα στην ελιά. Έπρεπε λοιπόν να περπατήσουμε μεθοδικά με σταθερό ρυθμό, επειδή το μονοπάτι ελίσσεται στις άκρες του γκρεμού κι αυτό έχει την επικινδυνότητά του!

Ομαδική των συμμετεχόντων κι απ' τις δυο ομάδες στην ιερή ελιά Καβουσίου

Η ελιά του Καβουσίου θεωρείται μια απ' τις αρχαιότερες του κόσμου και καθώς είναι μπολιασμένη, θεωρείται το πιο παλιό γνωστό μπόλιασμα. Είναι μουρατολιά. Με τη μέτρηση των δακτυλίων υπολογίζεται πως φυτεύτηκε το 1350-1100 π.Χ.

Το φαράγγι του Μέσωνα

Ευτυχώς το πρώτο μέρος από την ελιά ως την Παναγία την Πρωτοσεπτεμβριανή και τον Αζοριά γίνεται σε χωματόδρομο, που δίνει την ευκαιρία να ζεσταθούμε και να χαιρετιστούμε. Επιλέγουμε να μην ξαμοληθούμε στον ονομαστό αρχαιολογικό χώρο για οικονομία χρόνου κι ανηφορίζουμε κατευθείαν από το καλντερίμι ακολουθώντας τον μεγάλο καταπότη, που έφερνε κάποτε το νερό από τη Θρυπτή.

Υστερομινωικός οικισμός του Αζοριά, που άκμασε στην αρχαϊκή περίοδο (μόνο από μακριά σήμερα)

Ακολουθώντας το μονοπάτι δίπλα στον καταπότη που έφερνε νερό από τη Θρυπτή

Το φαράγγι του Μέσωνα ελίσσεται στις βόρειες πλευρές της Θρυπτής. Εδώ φαίνεται ο χωματόδρομος που οδηγεί στην Αύγο.

Εντυπωσιακά στημένο το καλντερίμι στο χείλος των τοιχωμάτων του φαραγγιού

Η ανάβαση εδώ θέλει υπομονή και προσοχή

Που και που κρυφοκοιτάζεις κάτω στον γκρεμό, όπου το νερό έχει σμιλέψει γούρνες και παλιούς καταρράκτες, τους οποίους σήμερα μόνο οι φίλοι μας οι αναρριχητές χαίρονται. Το τοπίο είναι επιβλητικό, όσοι το περνάνε για πρώτη φορά –κι είναι αρκετοί σήμερα- δεν έχουν λόγια. Αριστερά μας η τέταρτη στη σειρά κορφή της Λάστρου φαντάζει θεόρατη και πιο πέρα το Σπαθί των σητειακών ορέων προβάλει από μια άλλη οπτική γωνία. «Ποιο είναι αυτό το χωριό που φαίνεται;», «η Αύγος, συνοικισμός που ανήκει στο Καβούσι». Αυτά τα όμορφα που σου προσφέρει η πεζοπορία: να γνωρίζεις τον τόπο σου στην αυθεντικότητά του!

Λιμνούλες με νερό στον πυθμένα του φαραγγιού (μέρη που χαίρονται μόνο οι αναρριχητές 

Κατσίκια που σκαρφαλώνουν παντού

Η τέταρτη κορφή του Καψά Λάστρου φαίνεται αριστερά και δεξιά το όρος Σπαθί των δυτικών σητειακών ορέων. Στη μέση καταλάκουβα ο οικισμός της Αύγου.

Βλέποντας την μεγάλη ομάδα να ελίσσεται στο χείλος του γκρεμού σε πιάνει ένας μικρός ίλιγγος είναι αλήθεια! Δεν είναι ώρα εδώ για στάσεις, καλύτερα να τελειώνουμε με τα δύσκολα. Στο σημείο όπου υπάρχει μια μεταλλική σκάλα της κακιάς ώρας, τελειώνουμε και με το κυρίως φαράγγι. Αρκεί να σκαρφαλώσουμε λίγο ακόμα στην κάπως σαθρή πλαγιά του λόφου, για να βρούμε τη συνέχεια του καταπότη, που μας οδηγεί πια σε πιο ήρεμα μέρη.

Η μεταλλική γέφυρα είναι στην άκρη του φαραγγιού

Περιμένοντας υπομονετικά να ανέβουμε το τελευταίο δύσκολο κομμάτι μετά τη μεταλλική σκάλα στη σαθρή πλευρά του βουνού

Στις Μυλωνιές

Όταν πλησιάζουμε στέρνες και διάφορες άλλες ανθρωπογενείς κατασκευές ξέρουμε ότι έχουμε φτάσει πια στις Μυλωνιές, τον παλιό εγκαταλελειμμένο οικισμό. Ένα ειδυλλιακό μέρος με πλατάνια, συκιές και καρυδιές, που κάποτε έσφυζε από ζωή το καλοκαίρι, όταν οι κάτοικοι ανέβαιναν ψηλά κυνηγώντας το νερό, σήμερα σωριάζεται κάθε χρόνο λίγο-λίγο, όπως και τόσα άλλα μέρη.

Εδώ παραδοσιακά θα κάνουμε ένα σύντομο πικ νικ. Κι ύστερα θα διανύσουμε τα λίγα μέτρα που μας απομένουν ως τον χωματόδρομο. Από εδώ μπορεί κανείς να πάρει τη μεγάλη διαδρομή που περνά απ’ τη Θρυπτή ή να συνεχίσει δεξιά ακολουθώντας την πινακίδα που δείχνει το Κάστρο. Τα μονοπάτια είναι πολύ καλά σηματοδοτημένα, για τους αγώνες ορεινού δρόμου Καβουσίου, που επιμελούνται οι kavoussirunners, ο Πολιτιστικός Σύλλογος κι ο αεικίνητος φίλος μας, Μιχάλης Βογιατζής. Για όσους ενδιαφέρονται οι επόμενοι αγώνες θα είναι την Κυριακή 18 Οκτωβρίου 2026. Για πληροφορίες μπείτε στην σελίδα των αγώνων: https://atpro.gr/oreinoi-agones-kabousiou/

Στον εγκαταλελειμμένο οικισμό των Μυλωνιών

Ο καταπότης διασχίζει και τις Μυλωνιές

Στο μεταξύ ο ουρανός μας επιφυλάσσει μια μεγάλη έκπληξη (δανείζομαι το κομμάτι από τον Λεωνίδα Κλώντζα): 

"Κυματιστά σύννεφα γνωστά ως σύννεφα Altocumulus undulatus. Δημιουργούνται λόγω ατμοσφαιρικής αστάθειας και της ύπαρξης "κυμάτων" στον αέρα (wind shear)

Μπορεί να προμηνύουν αλλαγή του καιρού!

Στον αρχαιολογικό χώρο του Κάστρου

Στο τέλος του χωματόδρομου παίρνουμε κατηφορικό μονοπάτι, που θα μας οδηγήσει στον μυστηριώδη γοητευτικό αρχαιολογικό χώρο του Κάστρου. Η προσέλευση εδώ προαιρετική κι όμως ανέβηκαν τελικά οι περισσότεροι. Και πως αλλιώς; Ο χώρος είναι προσβάσιμος μόνο με τα πόδια κι είναι κρίμα να περνάς από δίπλα και να μην ανέβεις! Το τοπίο είναι καθηλωτικό: σφηνωμένο στην κορφή του βουνού, επιτομή οχυρωματικής θέσης με εποπτεία όλου του κόλπου του Μεραμπέλλου, του Αζοριά και της Ψείρας. Αξιοσημείωτη η έλλειψη δρόμων, που κάνει να πιστεύουμε ότι η μετακίνηση των κατοίκων γινόταν από στέγες και ταράτσες. Οι ατέλειωτες σειρές από αναβαθμίδες σκαρφαλωμένες στα γειτονικά βουνά μας κάνει να τον φανταστούμε ως μια μικρογραφία του Μάτσου Πίτσου!

Αρχαιολογικός χώρος Κάστρου, απλά μαγικός

Με απίστευτη θέα στον κόλπο του Μεραμπέλλου

Και στη νησίδα Ψείρα

Από εδώ ξαναπαίρνουμε το φιδογυριστό μονοπάτι, που σε λίγο ενώνεται με το Ε4 που κατεβαίνει απ’ τη Θρυπτή. Όταν σιμώνουμε στα ερείπια του μονόχωρου ναού Κωνσταντίνου και Ελένης ξέρουμε ότι δεν είμαστε πια μακριά και σε λίγη ώρα θα έχουμε φτάσει στην αφετηρία.

Ανθισμένες αμυγδαλιές στο τέλος του χειμώνα

Ωραία θέα και στο κατέβασμα

Όπου συναντάμε το Ε4 που κατεβαίνει από Θρυπτή

Όταν φτάνουμε στα ερείπια της εκκλησίας Κωνσταντίνου και Ελένης καταλαβαίνουμε ότι είμαστε πολύ κοντά στο χωριό

Και πραγματικά σε 4,5 ώρες -παρά του 59 συμμετέχοντες- έχουμε ολοκληρώσει τα 9 χλμ με την 500άρα υψομετρική που αποτελεί τη μικρή διάσχιση του φαραγγιού. Φτάνουμε όλοι σώοι κι αβλαβείς και πολύ ικανοποιημένοι, ειδικά όσοι ήρθαν για πρώτη φορά κι είχαν την μικρή αμφιβολία, μήπως δεν τα καταφέρουν. Πολύ καλή η καθοδήγηση της μεγάλης ομάδας από τα παλιότερα κι έμπειρα μέλη των δυο συλλόγων. Μια ομαδική δουλειά. Για την ιστορία αρχηγοί ήταν ο Νίκος ο Τζουανάκης για τη Σητεία κι η Μαρία Μετζογιαννάκη για τον Άγιο Νικόλαο. Ας είμαστε όλοι καλά να ξαναπερπατήσουμε παρέα!

Ένα μπουκέτο ίριδες με τον φακό του Σπύρου Αγγελάκη

Ένα άτακτο κατσίκι

Η εποχή του Μανδραγόρα

Και της Ρωμουλέας

ΑΡΧΗΓΟΙ: Μαρία Μετζογιαννάκη - Νίκος Τζουανάκης

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Πάνος Ευδαίμων,  Μαρία Μετζογιαννάκη, Κουκουράκη Χαρά, Σφενδυλάκη Νυφικούλα, Σπύρος Αγγελάκης, Χρήστος Ευγενικός

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ - ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ: 

Μαρία Μετζογιαννάκη

ΒΙΝΤΕΟ:-----------

ΧΑΡΤΗΣ ΠΕΖΟΠΟΡΙΑΣ: 

Χριστίνα Καστρινάκη

Με την υποστήριξη του Wikiloc