Μια
ακόμα πεζοπορία στα μαγευτικά και μυστηριώδη Αστερούσια πραγματοποίησε ο Ορειβατικός Σύλλογος Αγίου Νικολάου την
Κυριακή 17 Μαΐου 2026 και πιο συγκεκριμένα στην ερημική παραλία του
Μάρτσαλου και το ομώνυμο φαράγγι.
Ομαδική μας στην Παναγία τη Μαρτσαλιανή στην είσοδο του ομώνυμου φαραγγιού
Αφετηρία από τη Μονή των Ευτυχιανών
Κατεβήκαμε
από το λεωφορείο στον χώρο έναρξης της πεζοπορίας μας στην τοποθεσία «Στους Αγιούς» κοντά στη Μονή των Ευτυχιανών.
Επισκεφτήκαμε πρώτα το εν λόγω μοναστήρι, το οποίο είναι νεόδμητο (του 2009 και λειτούργησε το 2011 ως
γυναικεία μονή) και ζει εδώ –σύμφωνα με πληροφορίες- μια καλόγρια. Η Μονή είναι πολύ φροντισμένη με ωραίο κήπο, αλλά
κλειστή την ώρα που φτάσαμε. Δίπλα της
υπάρχουν ερείπια μιας παλιότερης Μονής, που χτίστηκε πιθανόν τον 10ο
αιώνα από τον Άγιο Ιωάννη τον Ξένο αφιερωμένη κι αυτή στα τρία αδέρφια:
Ευτύχιο, Ευτυχιανό και Κασιανή, που ασκήτεψαν και μαρτύρησαν στην περιοχή, και
πιθανόν καταστράφηκε κατά την πολιορκία της Κρήτης από τους Τούρκους.
Ερείπια από την παλιά Μονή των Αγίων Ευτυχιανών που κτίστηκε τον 10ο αι και πιθανόν καταστράφηκε κατά την πολιορκία της Κρήτης από τους Τούρκους
Όμορφη φροντισμένη η αυλή της με διάφορα λουλούδια
Σύγχρονη Ιερά Μονή των Αγίων Ευτυχιανών (στη μνήμη των αδερφών Ευτυχίου, Ευτυχιανού και Κασιανής, που ασκήτεψαν και μαρτύρησαν στην περιοχή)
Μαρτσαλιανό φαρράγγι και παραλία
Σύντομα
μαζευόμαστε και ξεκινάμε, γιατί η κυρίως πορεία μάς περιμένει. Ακολουθούμε έναν
σκονισμένο ξερό και μακρύ χωματόδρομο, που μας οδηγεί στο μονοπάτι προς το Μαρτσαλιανό φαράγγι. Εντυπωσιαζόμαστε
αμέσως από τα λαξευμένα από τον αέρα και τη βροχή πετρώματα από λευκό
ασβεστόλιθο και κατεβαίνουμε τα σκαλιά, για την Παναγία τη Μαρτσαλιανή, χωμένη κυριολεκτικά σε μια υπόσκαφη
αίθουσα στον μαλακό βράχο με την καμπάνα της -από κομμένη οβίδα- μόνο απέξω να
υποδηλώνει την ιερότητα του χώρου. Η μορφή της εσωτερικάσε σχήμα κώνου κάνει
πολλούς να πιστεύουν ότι είναι κτισμένη σε παλιό ρωμαϊκό τάφο, ενώ άλλοι
υποστηρίζουν ότι χρησιμοποιήθηκε και ως κατακόμβη. Για όποιον ενδιαφέρεται γιορτάζει στις 15 Αυγούστου, αν και είναι αφιερωμένη στον Ευαγγελισμό
της Θεοτόκου!
Αρχικά πορεία σε χωματόδρομο
Μετά σε μονοπάτι
Στάση "Χαρουπιά"
Η είσοδος του φαραγγιού, πολύ εντυπωσιακή καθηλώνει με τα πετρώματα της σε λευκό ασβεστόλιθο, ενώ έχει και σκαλιά
Που οδηγούν στην κρυμμένη μέσα στον βράχο Παναγία τη Μαρτσαλιανή με καμπάνα από κομμένη οβίδα. Λένε πως λειτούργησε αρχικά ως κατακόμβη
Το εσωτερικό της σε κωνική μορφή λένε επίσης ότι ήταν παλιά ρωμαϊκός τάφος
Η σκάλα που οδηγεί στην είσοδο του φαραγγιού
Από
εδώ ξεκινά το όμορφο κι ιδιαίτερο φαράγγι των μόλις 2 χιλιομέτρων, που μας
άφησε πλήθος ωραίων εικόνων: αρχικά τα πετρώματα από λευκό μαλακό ασβεστόλιθο
που δημιουργούν πλήθος βραχομορφές και σπηλαιώσεις και κάποτε φιλοξένησαν στην
αγκάλη τους πολλούς ασκητές, ενώ σήμερα είναι καταφύγιο από τη βροχή, τον αέρα
και τον ήλιο των κατσικιών! Κατά δεύτερον υπάρχει εδώ μια μικρή αποικία
φοινίκων του Θεόφραστου (η 4η στην Κρήτη μετά το Βάι, την Πρέβελη,
τον Αϊ Νικήτα). Τα δύο αυτά στοιχεία σε συνδυασμό με την βαριά χριστιανική
ιστορία της περιοχής σε οδηγούσαν συχνά να πιστέψεις ότι βρίσκεσαι σε τοπίο της
Βίβλου κι όπου να ‘ναι θα βγουν οι προσκυνητές με τις καμήλες!
Πιο
χαμηλά συναντήσαμε και ένα μικρό ρυάκι απ’ το οποίο ποτίζονται εκτός απ’ τα
ζωντανά και οι άφθονες πικροδάφνες και τα σχίνα του φαραγγιού. Ελισσόμενοι
ανάμεσα απ’ αυτήν την βλάστηση φτάνουμε κάποτε και στην όμορφη μικρή παραλία του Μάρτσαλου σαν μικρό φιορδ
ανάμεσα στα κάθετα τοιχώματα. Κάποιες πρόχειρες κατασκευές δείχνουν ότι το
καλοκαίρι γίνεται λημέρι για παρέες ντόπιων που κάνουν εδώ ολημεριά τις ζεστές
μέρες!
Μαρτσαλιανό φαράγγι
Σαν τοπίο από τη Βίβλο με μια αποικία φοινίκων του Θεόφραστου
Πλησιάζοντας στην παραλία
Παραλία Μάρτσαλο
Επιστροφή από Μονή Οδηγήτριας
Χορτάσαμε
τον ήλιο, τσιμπήσαμε κάτι κάτω απ’ τ’ αλμυρίκια, ρίξαμε και μια βουτιά στα κρύα
ακόμα νερά και τώρα πρέπει να τα μαζέψουμε και να γυρίσουμε πίσω. Ευτυχώς ο
καιρός συννέφιασε και βοήθησε το δύσκολο έργο της ανάβασης, η οποία μας προσφέρει θέα στα νησιά Παξιμάδια στον κόλπο της Μεσαράς
και στις χιονισμένες ακόμα κορφές του Ψηλορείτη. Από παράκαμψη θα οδηγηθούμε
στην ονομαστή Μονή της Οδηγήτριας,
γνωστή τόσο για τον θρησκευτικό (αντρική
Μονή πιθανόν του 14ου αιώνα, αφιερωμένη στην Κοίμηση της Θεοτόκου,
σε οχυρή θέση, έδρα του ασκητισμού στην Κρήτη, σε αυτήν ανήκουν Αγιοφάραγγο και
Μάρτσαλο), όσο και για τον πεζοπορικό της χαρακτήρα (από εδώ ξεκινούν πολλές πεζοπορίες στη γύρω περιοχή).
Ανηφορική στο σύνολό της η επιστροφή
Θέα στον κόλπο της Μεσαράς και τα Παξιμάδια
Μονή Οδηγήτριας
Μέρος των Αστερουσια trails, που παρουσιάστηκαν πρόσφατα επίσημα
Εδώ
επιβιβαζόμαστε στο λεωφορείο. Δυστυχώς δεν έχουμε χρόνο για τα Μάταλα, αλλά θα
παρηγορηθούμε με μια στάση στο γειτονικό κεφαλοχώρι
του Σίβα και στις φημισμένες ταβέρνες του. Κι έπειτα θα γυρίσουμε, κάθε
κατεργάρης στον πάγκο του, ετοιμοπόλεμοι για την κοπιαστική βδομάδα που έρχεται
έχοντας περπατήσει 17,5 χλμ με 500 υψομετρική έτσι στο χαλαρό! Ευχαριστούμε τον αρχηγό μας, τον Γιάννη
Ψαλλιδάκη ή Γιάννη απ’ τα Μάλλια, όπως είναι πιο γνωστός, και τον κολλητό
του, τον Σήφη, για τα όμορφα μέρη που μοιράζονται μαζί μας και για τα καλαμπούρια
τους, που μας ξεκουράζουν όταν σφίξουν τα ζόρια!!! Τέλος ευχαριστούμε για μια
ακόμα φορά την ιστοσελίδα Cretanbeaches για
τις πληροφορίες, που μας προσφέρει για όλη την Κρήτη!!!
Αρχηγός μας, ο πάντα γελαστός, Γιάννης Ψαλλιδάκης, πεζοπόρος, ορειβάτης, δρομέας και ποδηλάτης, συχνά μάς οδηγεί σε ανεξερεύνητες περιοχές της Κρήτης. Ευχαριστούμε πολύ!
Την Κυριακή 10 Μαΐου 2026, ημέρα θερμή για την εποχή, επέλεξαν οι δύο «αδερφοί»
σύλλογοι της ανατολικής Κρήτης, Ορειβατικός
Αγίου Νικολάου και Φυσιολατρικός Ορειβατικός Σύλλογος Σητείας, να ανέβουν στην κορυφή Κλήρος (1.331 μ.) της Θρυπτής
–μια από τις πιο όμορφες της περιοχής μας λόγω άπλετης θέας.
Ομαδική με τους 21 πεζοπόρους των δυο συλλόγων στην κορυφή στα 1.331 μέτρα
Η πεζοπορία ξεκίνησε λίγο πιο πάνω απ’ το καταπράσινο και γραφικό χωριό του
Ορεινού (620μ.), το νοτιοδυτικότερο της επαρχίας Σητείας και στα σύνορα με
την επαρχία Ιεράπετρας, γνωστό για τις παραδοσιακές ταβέρνες και καφενεία, το
φαράγγι των Κόκκινων Πεταλούδων και τον καταρράκτη του, την τεχνητή λίμνη «Σκάφη»,
αφετηρία για πολλές πεζοπορίες στην περιοχή. Το προσεγγίσαμε από διαφορετική
πλευρά η κάθε ομάδα, αφού ξεκινήσαμε από Άγιο Νικόλαο και Σητεία αντίστοιχα. Η
απόσταση περίπου ίση και από τις δυο πόλεις, μ’ άλλα λόγια αν και στον νομό μας,
…πολύ μακριά!
Ήδη από την αρχή φάνηκε ότι η περιοχή δέχεται αρκετά νερά, καθώς μεγάλες κολύμπες στον χωματόδρομο δυσχεραίνουν την διάβασή, ενώ ρυάκια και μικρά καταρρακτάκια ακούγονται εδώ κι εκεί. Αμπέλια, όπου τα χορτοκοπτικά εργάζονται ασταμάτητα, αγροί γεμάτοι παπαρούνες, κυκλάμινα, ορχιδέες, τουλίπες κρητικές πιο ψηλά, μια φύση ανοιξιάτικη ακόμα εδώ και πανέμορφη!
Μέρος του Ε4 ο χωματόδρομος που συνδέει Ορεινό με Θρυπτή
Ομαδική στο σταυροδρόμι πουοδηγεί προς Αφέντη και Θρυπτή αριστερά. Εμείς θα κατευθυνθούμε δεξιά. Είπαμε χιουμοριστικά "ας βγάλουμε εδώ μία φωτογραφία, μήπως την κάνουν μερικοί, αν ζοριστούν, να έχουμε απαρτία". Κανείς δε ζορίστηκε όλοι ανεβήκαμε!!! Μπράβο μας!
Δεξιά μας η κορυφή ανατολική Παπούρα της Θρυπτής (1.187μ.), στους πρόποδες της οποίας βρίσκεται το Ορεινό και την οποία ανεβήκαμε τον Οκτώβριο ...κατά λάθος (επειδή φυσούσε πολύ και δεν μπορούσαμε να προσεγγίσουμε τον Κλήρο
Πολύ νερό έπεσε στο Ορεινό τον τελευταίο καιρό
Δεκάδες μικρά και μεγάλα καταρρακτάκια κελαρύζουν
Η εύφορη κοιλάδα του Ορεινού. ΚΑΤΩ: κυκλάμινα ροζ και χωράφια γεμάτα παπαρούνες!
Γρήγορα παίρνουμε ανηφορικά τον
ελισσόμενο φάραγγα ανάμεσα στην
ανατολική Παπούρα και τον Κλήρο. Η ελεύθερη ανάβαση χωρίς μονοπάτι κουράζει
την ομάδα που με σύντομες στάσεις προσπαθεί να ανασυνταχθεί και να ανασάνει. Την
προσπάθεια δυσκολεύει περισσότερο η άπνοια που επικρατεί, και κάνει τα πράγματα
χειρότερα.
Πιο ψηλά ωστόσο αρχίζει να φυσά
ανανεωτικό δροσερό αεράκι. Κάμποσοι μαυροπετρίτες ζυγιάζουν πάνω απ’ τα κεφάλια
μας. Ο ήλιος κάνει τη μέρα χαρούμενη κι οι παρέες διασκεδάζουν την ανηφόρα με
ενδιαφέρουσες συζητήσεις. Έχουμε κάνει αρκετές κοινές εξορμήσεις μαζί και
γνωριζόμαστε πλέον καλά. Μήπως δεν ξαναπροσπαθήσαμε τον Οκτώβριο να κάνουμε την
ίδια διαδρομή, αλλά λόγω δυνατού αέρα βγήκαμε τελικά Παπούρα και μας έμεινε το
απωθημένο; Όσοι θυμόμαστε εκείνη τη μέρα, δεν μπορούμε να μην κάνουμε σύγκριση
με τη σημερινή!
Αρχίζει το hard rock, δύσκολη ανάβαση από τον φάραγγα ανάμεσα σε Παπούρα και Κλήρο
Arum creticum, αυτοφυές της Κρήτης και της Καρπάθου, χαμηλά έχει πια ολοκληρώσει τον κύκλο του, εδώ ψηλά όμως είναι ακόμα πανέμορφο!
tulipa cretica, άλλη ομορφιά των βουνών μας!
Όσο ανεβαίνουμε ψηλά η θέα γίνεται συγκλονιστική. Απ’ αυτήν
την κορυφή βλέπεις κυριολεκτικά όλο τον νομό: ΝΑ Γούδουρας και Κουφονήσι και ΝΔ
θερμοκήπια Γρα Λυγιάς και νότιο κρητικό πέλαγος. ΒΔ Παχιάμμο και κόλπο
Μεραμπέλλου ως τις κορφές της Δίκτης ψιλοχιονισμένες ακόμα. Επιπλέον όλες οι χαμηλές
οροσειρές της περιοχής συγκλίνουν εδώ σε ένα Τα (ταυ): οι υπόλοιπες κορυφές της
Θρυπτής, της Λάστρου και του δυτικού Ορνό. Χαζεύουμε αρκετή ώρα κι έπειτα
παίρνουμε την κατηφόρα από την άλλη γνώριμη διαδρομή, προς τον οικισμό της Θρυπτής,
την οποία ξέρουμε πολύ καλά. Εδώ υπάρχει μονοπάτι ευδιάκριτο στο μεγαλύτερο
μέρος του, το οποίο ξεκουράζει στην επίπονη κατάβαση. Βγαίνουμε έτσι στον
χωματόδρομο που συνδέει Θρυπτή και Ορεινό και η μόνη έννοια που μας μένει πια
είναι που θα κάτσουμε για μεσημεριανό!!!
Αφήνοντας πίσω την ανατολική Παπούρα κι οδεύοντας προς τον Κλήρο
Τα βουνά του δυτικού Ορνού από Κλήρο (σε πρώτη θέση το Σπαθί)
Το Σπαθί από το διάσελο της Θρυπτής. ΚΑΤΩ: η ομάδα στην κορυφή
Κατεβαίνοντας απο το γνωστό μονοπάτι προς Θρυπτή με θέα τον Αφέντη (1.476 μ.), την πιο ψηλή κορυφή της Θρυπτής, βατή ωστόσο και από χωματόδρομο. ΚΑΤΩ: κατηφορίζοντας με θέα σε Θρυπτή και Κόλπο Μεραμπέλλου
Ωραία μέρα, καλή παρέα, ενδιαφέρουσα
πεζοπορία και δυνατή ανάβαση. Μοιρασμένη σχεδόν κι η καθοδήγηση: ο Νίκος
Τζουανάκης του Φ.ΟΡ.Σ.Σ. μας ανέβασε στην κορυφή σε ένα καινούργιο μονοπάτι για
εμάς κι ο Γιάννης Πάγκαλος του ΟΡ.ΣΥ.Α.Ν. μας κατέβασε απ’ το γνωστό μας
μονοπάτι. Ευχαριστούμε και τους δύο, καθώς και τους 21 θαρραλέους ορειβάτες των
δύο συλλόγων, που συμμετείχαν. Ήταν όλοι τους υπέροχοι! Ανυπομονούμε ήδη για
την επόμενη κοινή εξόρμηση!
Αρχηγός ο Νίκος Τζουανάκης από Φ.ΟΡ.Σ.Σ
Μα και σύλλογος μεγάλος υπάρχει κι άλλος!!! (με θέα ΝΑ)
