ΣΤΟ ΦΑΡΑΓΓΙ ΤΟΥ ΜΕΣΩΝΑ ΚΑΙ ΤΟ ΚΑΣΤΡΟ ΚΑΒΟΥΣΙΟΥ

Την Κυριακή 8 Φεβρουαρίου είχαν κανονίσει οι γειτονικοί αδερφοί Ορειβατικοί Σύλλογοι, Αγίου Νικολάου και Σητείας να διασχίσουν από κοινού το περίφημο φαράγγι του Μέσωνα στο Καβούσι. Η δημοφιλία του προορισμού, ο καλός καιρός και το γεγονός ότι επιλέξαμε τη μικρή διαδρομή έφερε στην Ιερή Ελιά του Καβουσίου μια μεγάλη ομάδα περίπου 60 πεζοπόρων, που κατέφθαναν κατά ομάδες από τις τρεις μεγάλες πόλεις του νομού σε ένα μάζωμα που θύμιζε παλιές πανλασιθιώτικες πεζοπορίες! Η καθυστέρηση της μισής ώρας στην εκκίνηση δείχνει το πόσο δύσκολα διαχειρίσιμη είναι μια τόσο μεγάλη ομάδα ακόμα και για να στηθεί για μια αναμνηστική φωτογραφία δίπλα στην ελιά. Έπρεπε λοιπόν να περπατήσουμε μεθοδικά με σταθερό ρυθμό, επειδή το μονοπάτι ελίσσεται στις άκρες του γκρεμού κι αυτό έχει την επικινδυνότητά του!

Ομαδική των συμμετεχόντων κι απ' τις δυο ομάδες στην ιερή ελιά Καβουσίου

Η ελιά του Καβουσίου θεωρείται μια απ' τις αρχαιότερες του κόσμου και καθώς είναι μπολιασμένη, θεωρείται το πιο παλιό γνωστό μπόλιασμα. Είναι μουρατολιά. Με τη μέτρηση των δακτυλίων υπολογίζεται πως φυτεύτηκε το 1350-1100 π.Χ.

Το φαράγγι του Μέσωνα

Ευτυχώς το πρώτο μέρος από την ελιά ως την Παναγία την Πρωτοσεπτεμβριανή και τον Αζοριά γίνεται σε χωματόδρομο, που δίνει την ευκαιρία να ζεσταθούμε και να χαιρετιστούμε. Επιλέγουμε να μην ξαμοληθούμε στον ονομαστό αρχαιολογικό χώρο για οικονομία χρόνου κι ανηφορίζουμε κατευθείαν από το καλντερίμι ακολουθώντας τον μεγάλο καταπότη, που έφερνε κάποτε το νερό από τη Θρυπτή.

Υστερομινωικός οικισμός του Αζοριά, που άκμασε στην αρχαϊκή περίοδο (μόνο από μακριά σήμερα)

Ακολουθώντας το μονοπάτι δίπλα στον καταπότη που έφερνε νερό από τη Θρυπτή

Το φαράγγι του Μέσωνα ελίσσεται στις βόρειες πλευρές της Θρυπτής. Εδώ φαίνεται ο χωματόδρομος που οδηγεί στην Αύγο.

Εντυπωσιακά στημένο το καλντερίμι στο χείλος των τοιχωμάτων του φαραγγιού

Η ανάβαση εδώ θέλει υπομονή και προσοχή

Που και που κρυφοκοιτάζεις κάτω στον γκρεμό, όπου το νερό έχει σμιλέψει γούρνες και παλιούς καταρράκτες, τους οποίους σήμερα μόνο οι φίλοι μας οι αναρριχητές χαίρονται. Το τοπίο είναι επιβλητικό, όσοι το περνάνε για πρώτη φορά –κι είναι αρκετοί σήμερα- δεν έχουν λόγια. Αριστερά μας η τέταρτη στη σειρά κορφή της Λάστρου φαντάζει θεόρατη και πιο πέρα το Σπαθί των σητειακών ορέων προβάλει από μια άλλη οπτική γωνία. «Ποιο είναι αυτό το χωριό που φαίνεται;», «η Αύγος, συνοικισμός που ανήκει στο Καβούσι». Αυτά τα όμορφα που σου προσφέρει η πεζοπορία: να γνωρίζεις τον τόπο σου στην αυθεντικότητά του!

Λιμνούλες με νερό στον πυθμένα του φαραγγιού (μέρη που χαίρονται μόνο οι αναρριχητές 

Κατσίκια που σκαρφαλώνουν παντού

Η τέταρτη κορφή του Καψά Λάστρου φαίνεται αριστερά και δεξιά το όρος Σπαθί των δυτικών σητειακών ορέων. Στη μέση καταλάκουβα ο οικισμός της Αύγου.

Βλέποντας την μεγάλη ομάδα να ελίσσεται στο χείλος του γκρεμού σε πιάνει ένας μικρός ίλιγγος είναι αλήθεια! Δεν είναι ώρα εδώ για στάσεις, καλύτερα να τελειώνουμε με τα δύσκολα. Στο σημείο όπου υπάρχει μια μεταλλική σκάλα της κακιάς ώρας, τελειώνουμε και με το κυρίως φαράγγι. Αρκεί να σκαρφαλώσουμε λίγο ακόμα στην κάπως σαθρή πλαγιά του λόφου, για να βρούμε τη συνέχεια του καταπότη, που μας οδηγεί πια σε πιο ήρεμα μέρη.

Η μεταλλική γέφυρα είναι στην άκρη του φαραγγιού

Περιμένοντας υπομονετικά να ανέβουμε το τελευταίο δύσκολο κομμάτι μετά τη μεταλλική σκάλα στη σαθρή πλευρά του βουνού

Στις Μυλωνιές

Όταν πλησιάζουμε στέρνες και διάφορες άλλες ανθρωπογενείς κατασκευές ξέρουμε ότι έχουμε φτάσει πια στις Μυλωνιές, τον παλιό εγκαταλελειμμένο οικισμό. Ένα ειδυλλιακό μέρος με πλατάνια, συκιές και καρυδιές, που κάποτε έσφυζε από ζωή το καλοκαίρι, όταν οι κάτοικοι ανέβαιναν ψηλά κυνηγώντας το νερό, σήμερα σωριάζεται κάθε χρόνο λίγο-λίγο, όπως και τόσα άλλα μέρη.

Εδώ παραδοσιακά θα κάνουμε ένα σύντομο πικ νικ. Κι ύστερα θα διανύσουμε τα λίγα μέτρα που μας απομένουν ως τον χωματόδρομο. Από εδώ μπορεί κανείς να πάρει τη μεγάλη διαδρομή που περνά απ’ τη Θρυπτή ή να συνεχίσει δεξιά ακολουθώντας την πινακίδα που δείχνει το Κάστρο. Τα μονοπάτια είναι πολύ καλά σηματοδοτημένα, για τους αγώνες ορεινού δρόμου Καβουσίου, που επιμελούνται οι kavoussirunners, ο Πολιτιστικός Σύλλογος κι ο αεικίνητος φίλος μας, Μιχάλης Βογιατζής. Για όσους ενδιαφέρονται οι επόμενοι αγώνες θα είναι την Κυριακή 18 Οκτωβρίου 2026. Για πληροφορίες μπείτε στην σελίδα των αγώνων: https://atpro.gr/oreinoi-agones-kabousiou/

Στον εγκαταλελειμμένο οικισμό των Μυλωνιών

Ο καταπότης διασχίζει και τις Μυλωνιές

Στο μεταξύ ο ουρανός μας επιφυλάσσει μια μεγάλη έκπληξη (δανείζομαι το κομμάτι από τον Λεωνίδα Κλώντζα): 

"Κυματιστά σύννεφα γνωστά ως σύννεφα Altocumulus undulatus. Δημιουργούνται λόγω ατμοσφαιρικής αστάθειας και της ύπαρξης "κυμάτων" στον αέρα (wind shear)

Μπορεί να προμηνύουν αλλαγή του καιρού!

Στον αρχαιολογικό χώρο του Κάστρου

Στο τέλος του χωματόδρομου παίρνουμε κατηφορικό μονοπάτι, που θα μας οδηγήσει στον μυστηριώδη γοητευτικό αρχαιολογικό χώρο του Κάστρου. Η προσέλευση εδώ προαιρετική κι όμως ανέβηκαν τελικά οι περισσότεροι. Και πως αλλιώς; Ο χώρος είναι προσβάσιμος μόνο με τα πόδια κι είναι κρίμα να περνάς από δίπλα και να μην ανέβεις! Το τοπίο είναι καθηλωτικό: σφηνωμένο στην κορφή του βουνού, επιτομή οχυρωματικής θέσης με εποπτεία όλου του κόλπου του Μεραμπέλλου, του Αζοριά και της Ψείρας. Αξιοσημείωτη η έλλειψη δρόμων, που κάνει να πιστεύουμε ότι η μετακίνηση των κατοίκων γινόταν από στέγες και ταράτσες. Οι ατέλειωτες σειρές από αναβαθμίδες σκαρφαλωμένες στα γειτονικά βουνά μας κάνει να τον φανταστούμε ως μια μικρογραφία του Μάτσου Πίτσου!

Αρχαιολογικός χώρος Κάστρου, απλά μαγικός

Με απίστευτη θέα στον κόλπο του Μεραμπέλλου

Και στη νησίδα Ψείρα

Από εδώ ξαναπαίρνουμε το φιδογυριστό μονοπάτι, που σε λίγο ενώνεται με το Ε4 που κατεβαίνει απ’ τη Θρυπτή. Όταν σιμώνουμε στα ερείπια του μονόχωρου ναού Κωνσταντίνου και Ελένης ξέρουμε ότι δεν είμαστε πια μακριά και σε λίγη ώρα θα έχουμε φτάσει στην αφετηρία.

Ανθισμένες αμυγδαλιές στο τέλος του χειμώνα

Ωραία θέα και στο κατέβασμα

Όπου συναντάμε το Ε4 που κατεβαίνει από Θρυπτή

Όταν φτάνουμε στα ερείπια της εκκλησίας Κωνσταντίνου και Ελένης καταλαβαίνουμε ότι είμαστε πολύ κοντά στο χωριό

Και πραγματικά σε 4,5 ώρες -παρά του 59 συμμετέχοντες- έχουμε ολοκληρώσει τα 9 χλμ με την 500άρα υψομετρική που αποτελεί τη μικρή διάσχιση του φαραγγιού. Φτάνουμε όλοι σώοι κι αβλαβείς και πολύ ικανοποιημένοι, ειδικά όσοι ήρθαν για πρώτη φορά κι είχαν την μικρή αμφιβολία, μήπως δεν τα καταφέρουν. Πολύ καλή η καθοδήγηση της μεγάλης ομάδας από τα παλιότερα κι έμπειρα μέλη των δυο συλλόγων. Μια ομαδική δουλειά. Για την ιστορία αρχηγοί ήταν ο Νίκος ο Τζουανάκης για τη Σητεία κι η Μαρία Μετζογιαννάκη για τον Άγιο Νικόλαο. Ας είμαστε όλοι καλά να ξαναπερπατήσουμε παρέα!

Ένα μπουκέτο ίριδες με τον φακό του Σπύρου Αγγελάκη

Ένα άτακτο κατσίκι

Η εποχή του Μανδραγόρα

Και της Ρωμουλέας

ΑΡΧΗΓΟΙ: Μαρία Μετζογιαννάκη - Νίκος Τζουανάκης

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Πάνος Ευδαίμων,  Μαρία Μετζογιαννάκη, Κουκουράκη Χαρά, Σφενδυλάκη Νυφικούλα, Σπύρος Αγγελάκης, Χρήστος Ευγενικός

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ - ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ: 

Μαρία Μετζογιαννάκη

ΒΙΝΤΕΟ:-----------

ΧΑΡΤΗΣ ΠΕΖΟΠΟΡΙΑΣ: 

Χριστίνα Καστρινάκη

Με την υποστήριξη του Wikiloc

Πεζοπορία ΚΑΒΟΥΣΙ - ΦΑΡΑΓΓΙ ΜΕΣΩΝΑ - ΟΡΟΠΕΔΙΟ ΘΡΥΠΤΗΣ - ΚΑΒΟΥΣΙ

Μια αρκετά απαιτητική πορεία προγραμματίσαμε για την τελευταία Κυριακή του Σεπτέμβρη με τον Ορειβατικό Σύλλογο Αγίου Νικολάου: να περπατήσουμε το –πολύ καλά-σηματοδοτημένο μονοπάτι των Ορεινών Αγώνων Καβουσίου, που ξεκινάει απ’ το χωριό και φτάνει ως τη Θρυπτή.  

 Γι’ αυτό το λόγο ξεκινήσαμε πρωί –πρωί ξέροντας ότι έχουμε μια 4ωρη ανηφόρα μπροστά μας και μαζευτήκαμε στο σημείο αφετηρίας, στο ανατολικότερο σημείο του Καβουσίου, 22 άτομα από διάφορα σημεία του Νομού. Ετερόκλητη ομάδα με έμπειρους ορειβάτες, αλλά και καινούριους με θέληση και κότσια, που φάνηκαν απ’ την αρχή. Στην ερώτηση αν κάποιοι επιθυμούν να κόψουν περιμένοντας την υπόλοιπη ομάδα στον Αζοριά κερδίζοντας έτσι χιλιόμετρα και ώρα, η απάντηση ήταν σαφής «Είπαμε θα το κάνουμε και θα το κάνουμε!». Αποφασισμένοι! Καλή αρχή!

ΚΑΒΟΥΣΙ

 Ξεκινάμε λοιπόν στις 7.45 παίρνοντας τον χωματόδρομο ανατολικά απ’ την αλάνα, όπου έχουμε παρκάρει. Αυτός μετά από λίγο μας οδηγεί στο πολύ καλά διατηρημένο μινωικό μονοπάτι, που περνά πάνω απ’ το φαράγγι του Χαυγά -που αποτελεί συνέχεια αυτού του Μέσωνα- , όμως ανηφορίζει απότομα και μας ζορίζει. Είναι πρωί και το σώμα δεν έχει ζεσταθεί ακόμα. Όσο ανεβαίνουμε ρίχνουμε κλεφτές ματιές από διαφορετικές οπτικές γωνίες στο Καβούσι, που ξυπνάει. Το μονοπάτι κάποτε ισιώνει και περνάει από μια εντυπωσιακή χαλασιά (σάρα). Εδώ νιώθουμε δέος κοιτάζοντας τα ψηλά βουνά, που μας τριγυρίζουν. Βλέπω το πέτρινο μονοπάτι του Μέσωνα, σκαρφαλωμένο στις παρυφές των βουνών της Θρυπτής, που μας περιμένει και το θαυμάζω για μια ακόμα φορά. Δεν το δείχνω στους συνοδοιπόρους μου. Δεν θέλω να τους τρομάξω.

 Βγαίνουμε στον χωματόδρομο που ενώνει Καβούσι και Αύγο και κόβουμε δεξιά με στόχο το λόφο με τον Αρχαιολογικό Χώρο του Αζοριά, κατοικημένου από τη Νεολιθική εποχή ως τον 5^ο αι. π. Χ., γνωστού για την αρχαιότερη καλλιεργήσιμη ελιά. Στην είσοδό του φτάνουμε μετά από πορεία μιας ώρας.  

Ξεκουραζόμαστε λίγο κι εννιά η ώρα ξεκινάμε ανεβαίνοντας κάθετα, ώσπου βρίσκουμε το παλιό πέτρινο μονοπάτι δίπλα στον καταπότη, που υδροδοτούσε το Καβούσι απ’ τις πηγές της Θρυπτής. Νερό αρκετό κυλάει ακόμα, ασυνήθιστο για τέτοια εποχή. «Πιο πάνω θα έχει περισσότερο» προβλέπει ο Γιώργος κι έχει δίκιο. Όσο ανηφορίζουμε η ροή του νερού μεγαλώνει και μας συνοδεύει το κελάρυσμά του σε μεγάλο μέρος της διαδρομής. Ξεχειλίζει ωστόσο σε κάποια σημεία και δυσκολεύει την πορεία. Ίχνη φρέσκων κατολισθήσεων σε πολλά σημεία φράζουν τον δρόμο. Είμαστε στο άγριας ομορφιάς φαράγγι του Μέσωνα. ‘Σχίζει στη μέση’ τα βουνά ανοίγοντας ένα βαθύ γκρεμό, που χάσκει χαμηλότερα. Το μονοπάτι κρέμεται στο χείλος αυτού του γκρεμού και προκαλεί δέος. Δε μπορούμε παρά να θαυμάσουμε τους τολμηρούς λαϊκούς αρχιτέκτονες, που χτίσανε τοιχία στο γκρεμό -πολλές φορές ξεπερνούν και τα 5 μέτρα στο ύψος-, για να φτιάξουν αυτό το στέρεο κατασκεύασμα, πλάτους ενός περίπου μέτρου στρωμένου σε όλο του το μήκος με πλάκες, που επιβιώνει τόσους αιώνες! Από την απέναντι πλευρά κατσίκια σκαρφαλωμένα στα απότομα βράχια μας παρατηρούν, ενώ πολλά κοράκια πετάγονται στον ουρανό. «Θα χει κανένα ψοφίμι» λέω. «Μπα δεν τρώνε ψοφίμια τα κοράκια, μάλλον θα ‘χουν τη φωλιά τους εδώ γύρω», με διορθώνουν.

Μετά από περίπου δύο ώρες φτάνουμε στο πιο δύσκολο σημείο, όπου παλιοί καταρράκτες έχουν ‘γλύψει’ τα τοιχώματα. Μια ακαλαίσθητη μεταλλική γέφυρα έχει στηθεί εδώ και χρόνια, που σίγουρα πρέπει κάποτε να αντικατασταθεί, καθώς υποχωρεί σε κάποια πατήματα μας. Περνάμε απέναντι και παίρνουμε το απότομο, κάθετα ανηφορικό πέρασμα, που θα μας οδηγήσει στην έξοδο του φαραγγιού. Θέλει προσοχή τόσο για το γλίστρημα, όσο και για τις πέτρες, που μπορεί να κυλήσουν στα κεφάλια των επόμενων. Τα καταφέρνουμε όμως μια χαρά. Ομαδάρα!

 Ακολουθούμε τον καταπότη, που μας οδηγεί στον εγκαταλελειμμένο, αλλά γραφικό οικισμό των Μυλωνιών. Ερείπια από στέρνες, σκεπαστά πηγάδια, νερόμυλους και αγροικίες μάς θυμίζουν ότι κάποτε το μέρος αυτό είχε περάσει μεγάλες δόξες, επειδή από εδω περνούσε το νερό. Τέλειο μέρος για μια ανάπαυλα κάτω απ’ τη σκιά των πλατανιών. Κατόπιν ανηφορίζουμε και βρίσκουμε αγροτικό δρόμο. Πινακίδες μας ενημερώνουν ότι δεξιά θα βρούμε το Κάστρο του Καβουσίου. Εμείς όμως συνεχίζουμε την ανηφόρα.  

 Πολλές ομορφιές μας περιμένουν ακόμα, καθώς περνάμε από περιοχές, που κάποτε καλλιεργούνταν, όπως δείχνουν τα λογής-λογής δέντρα: μηλιές, συκιές, καρυδιές ανάμεσα στα πλατάνια. Πολύ νερό και πηγές. Το έδαφος κάτω απ’ τα πόδια μας λασπώδες. Περνάμε από κάποια γλιστερά περάσματα, όπου οι διοργανωτές των αγώνων έχουν μεριμνήσει να δέσουν βοηθητικά σκοινιά και βγαίνουμε ξανά στον χωματόδρομο δίπλα στον Αι Νικήτα. Το εκκλησάκι είναι περιφραγμένο και κλειστό με λουκέτο και δεν μπορούμε δυστυχώς να το δούμε. Το προσπερνάμε και συνεχίζουμε περνώντας απ’ τους οικισμούς Τσαμάντη, Δρακαλεύρι, ώσπου φτάνουμε στη Θρυπτή. Πολλή κίνηση παντού: κυνηγοί που βγήκαν παγανιά, καθώς έχει ξεκινήσει η κυνηγετική περίοδος, παρέες στα εξοχικά, εργάτες, που καταπιάνονται με το τρύγημα των σταφυλιών. Μια στάση για καφεδάκι, ρακή ή μπύρα στο παραδοσιακό καφενεδάκι επιβάλλεται, παρά το ότι ξέρουμε ότι θα ξανανέβουμε την ανηφόρα ως το Ε4. Αλλά η ομάδα έχει καλή διάθεση, ξέρει ότι έχουν περάσει τα δύσκολα και δεν πτοείται.  

Κατά τη μία παίρνουμε το δρόμο της επιστροφής μέσω του Ε4, που ξεκινά σαν χωματόδρομος, αλλά στη συνέχεια μετατρέπεται σε φιδογυριστό καλοδιατηρημένο μονοπάτι με πολύ ωραία θέα σε όλο τον κόλπο του Μεραμπέλλου. Κοιτάζουμε το απέναντι μονοπάτι που περνά απ’ το Κάστρο, μήπως συναντήσουμε τα φιλαράκια μας απ’ τον Ε.Ο.Σ. Ρεθύμνου, που πραγματοποιούν σήμερα την μικρότερη διαδρομή, αλλά δυστυχώς δε συμπίπτουν οι ώρες μας. Φτάνουμε στην αρχαία μνημειακή ελιά του Καβουσίου στις 3 περίπου και μετά από μισή ώρα σε μονοπάτια και στα σοκάκια του χωριού τελειώνουμε την πεζοπορία αυτή, μια απ’ τις πιο όμορφες κι εντυπωσιακές του νομού μας. 

 Συνολικά περπατήσαμε 18 χιλιόμετρα γύρω στις 6 ώρες (4 ανηφόρα και 2 κατηφόρα) χωρίς τις στάσεις. Ο καιρός ήταν ιδανικός και βοήθησε πολύ. Ευχαριστώ πολύ την ομάδα που ήταν άψογη: αποφασισμένη και χωρίς γκρίνια, , δεμένη χωρίς μεγάλες αποκλίσεις σε μια απαιτητική πορεία. Τα παλιά μέλη ήταν αρωγός στην προσπάθεια, ενώ τα νέα έδειξαν ότι ήρθαν για να μείνουν, γιατί δε φοβούνται τις προκλήσεις. Μπράβο και στους διοργανωτές των Ορεινών Αγώνων Καβουσίου για τον καθαρισμό και τη σήμανση του μονοπατιού, που δίνει την ευκαιρία στους επισκέπτες, σαν κι εμάς να το επισκεφτούμε χωρίς προβλήματα.

ΑΡΧΗΓΟΣ: Μαρία Μετζογιαννάκη

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Παναγιώτης Ευδαίμων, Γιώργος Αρναουτάκης

ΧΑΡΤΕΣ ΔΙΑΔΡΟΜΗΣ: Παναγιώτης Ευδαίμων

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Μαρία Μετζογιαννάκη

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΑΝΑΡΤΗΣΗΣ: Ελένη Λάμπρου

ΧΑΡΤΕΣ ΔΙΑΔΡΟΜΗΣ